جزوه درس به درس دینی دهم
« وما خَلَقْنَا السماوات والْأَرض وما بینَهما لَاعبِینَ / ما خَلَقْنَاهما إِلَّا بِالْحقِّ »: آیات 38 و 39 سوره دخان
به خوبی، دلالت بر چه موضوعی دارند؟
پاسخ: دلالت بر این موضوع دارند که این جهانِ آفرینش، ب یهدف نیست و هر موجودي بر اساس برنامه
در حرکت اند. « حکیمانه اي » حساب شده اي به این جهان گام نهاده است و به سوي هدف
5
15
انسان ، مانند موجودات دیگر به سوي هدف حکیمانه اي در حرکت است و از این » : چرا می گوییم
« ؟ قاعدة کلّی جدا نیست
پاسخ: زیرا قطعاً هدفی از آفرینش او وجود داشته است. هدفی که گام نهادن او در این دنیا، فرصتی است
که براي رسیدن به آن هدف به او داده شده است. البته در چگونگی رسیدن به هدف، میان انسان و
موجوداتی همچون حیوانات و گیاهان، تفاوت هایی وجود دارد.
6
1
15
تفاوت هایی که میان انسان و موجوداتی مانند حیوانات و گیاهان وجود دارد را بنویسید.
پاسخ: اولین تفاوت آن است که انسان خود باید هدف از خلقت خود را بشناسد و آن را انتخاب کند و به
به سوي « غریزي » و حیوانات به صورت « طبیعی » سوي آن گام بردارد؛ در حالی که گیاهان به صورت
هدف خود حرکت می کنند.
است و عطش او در دستیابی به خواسته هایش نه تنها « بی نهایت طلب » دوم آن که انسان داراي روحیه اي
کم نمی شود، بلکه روز به روز افزون م یگردد.
7
15
است، آن « بی نهایت طلبی » یکی از تفاوت هاي اساسی انسان با موجوداتی مانند حیوانات و گیاهان
را توضیح دهید.
است وعطش او در دستیابی به خواسته هایش نه تنها « بی نهایت طلب » پاسخ: آن که انسان داراي روحیه اي
کم نمی شود، بلکه روز به روز افزون می گردد. او به دنبال چیزي است که هرگز پایان نمی پذیرد و تمام
نمی شود. این انسان بی نهایت طلب، در زندگی خود همواره در حال انتخاب است؛ هدف هایی که پایان نیابد
دارند و هنگامی که به سر ح دي از رشد « محدودي » و تمام نشود. در حالی که حیوانات و گیاهان هد فهاي
یافته است. « پایان » می شوند؛ چنان که گویی راهشان « متوقّف » ، و کمال می رسند
8
16
منشأ اختلاف انسان ها در انتخاب هدف، چیست؟ توضیح دهید.
پاسخ: اندیشه و طرز تفکّر انسان ها؛ زیرا هر کس با بینش و نگرش خاص خود به سراغ هدفی می رود. اگر
کسی چنین بیندیشد که کمک به دیگران ارزشمند است،می کوشد به دیگران کمک کند. کسی هم که فکر
می کند داشتن شهرت مهم است، همۀ زندگی خود را در مسیر رسیدن به شهرت قرار می دهد. اگر کسی
مقاصد کوچک در نظرش مهم جلوه کند، به سوي همان مقاصد می رود و گمان می کند این هدف ها می توانند
میل بی نهایت طلب درونش را آرام کنند. کسی هم که کمالات و خوبی هاي متعالی و بزرگ را شناخته، به آنها
دل می بندد و براي رسیدن به آنها می کوشد.
9
16
براي انتخاب صحیح هدف ها و دل بستن به آنها، باید چگونه به آنها رتبه دهیم؟توضیح دهید.
پاسخ: باید ارزش هدف ها را مشخص کنیم و متناسب با ارزشی که دارند، به آنها رتبه دهیم. این چنین،
تقسیم می شوند. هدف ها و دل بستگی هاي پایان پذیر، « فرعی » و « اصلی » هدف هاي زندگی به هدف هاي
به شمار می آیند و هدف هاي پایان ناپذیر و همیشگی مانند خیرخواهی « فرعی » مثل مال و ثروت، هدف هاي
محسوب می شوند. « اصلی » نسبت به دیگران، هدف
10
براي زندگی انسان مهم هستند؟چرا؟ 16 « اصلی » آیا فقط اهداف
مهم و خوب اند و براي زندگی ما ضروري اند. مهم « فرعی » و « اصلی » پاسخ: خیر، بلکه هر دوي اهداف
دل نبندیم « فرعی » قرار ندهیم و آن قدر به اهداف « اصلی » را به جاي هدف « فرعی » این است که هدف
شود. « اصلی » که مانع رسیدن به هدف
11
2
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
17
در میان هدف هاي انسان؛ برترین، کامل ترین و ارزشمندترین هدف کدام است؟توضیح دهید.
پاسخ: تقرّب الهی؛ هر کس اندکی تأمل کند، می بیند که در درون خود در جست و جوي سرچشمۀ
است که « خداوند » خوبی ها و زیبایی هاست و تا به آن نرسد، آرام و قرار ندارد. این سرچشمه، همان
است و کمالات و خوبی هایش حد و اندازه ندارد. « نامحدود » خالق همۀکمالات و زیبایی هاست؛ او که خود
هر کمال و خوبی از او سرچشمه می گیرد و در جهان گسترده می شود.
12
17
است و خوبی ها را به صورت بی پایان می خواهد، شایسته است « بی نهایت طلب » اگر روح انسان
که تنها چه کسی را به عنوان هدف نهایی خود انتخاب کند؟
پاسخ: خدا و بندگی او
13
17
خداوند، آفرینش جن و انسان را به خاطر کدام هدف می داند و کدام آیه، بیانگر این مطلب است؟
« ذاریات، ٥٦ » (( پاسخ: عبادت و بندگی او – (( وما خَلَقْت الْجِنَّ والْإِنس إِلَّا لیعبدونِ
14
17
منظور از این که هدف اصلی انسان در زندگی باید عبادت و بندگی خداوند باشد، چیست؟
پاسخ: یعنی فقط انجام برخی اعمال عبادي نیست. درست است که نماز و روزه و ... عبادت اند و عبادات با
ارزشی نیز هستند؛ اما بر اساس تعالیم دین اسلام، هر حرکت و عملی نیز که براي کسب رضایت خداوند و
است.از خدمت به محرومان گرفته تا آشپزي در آشپزخانه « عبادت » ، بر اساس معیارهاي دینی صورت گیرد
از طلب علم و دانش گرفته تا خواندن سطري از کتاب،از سکوت ودم فرو بستن گرفته تا فریادکشیدن، همه
محسوب می شود. « عبادت » ، و همه اگر براي جلب رضاي خدا باشد
15
17
تعبیر کیست؟ آن را بنویسید. « زندگی به خاطر خدا » کامل ترین تعبیر دربارة
قُلْ إِنَّ صلاَتی ونُس کی ومحیاي و »: است که در آیۀ 162 ، انعام می فرماید « خداوند » پاسخ: تعبیر خود
« مماتی للّه رب الْعالَمینَ
16
18
باشد، چه نتایجی خواهد داشت؟ « خدا » اگر هدف و مقصد زندگی ما
پاسخ:در آن صورت خوشحالی ها و ناراحتی ها، شکست ها و پیروزي ها و بسیاري دیگر از مفاهیم کلیدي
زندگی، تعریف جدید پیدا می کند. شکست، دور شدن از خدا و پیروزي، نزدیک شدن به خدا معنا می شود.
در آن صورت، چیزي ما را خوشحال می کند که ما را به خدا برساند و چیزي ما را آزرده می کند که از خدا دور
سازد.
17
18
ویژة خداوند شود و به زندگی « رحمت » و « لطف » چه چیزي باعث می شود انسان شایستۀ دریافت
سعادتمندانه در دنیا و آخرت برسد؟
پاسخ: بندگی و عبادت خداوند
18
3
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
19
برخی انسان ها به هدفی بالاتر از لذّت هاي مادي و سرگرم شدن به آن نمی اندیشند:
الف) اینان به تعبیر قرآن کریم، کسانی هستند که به حیات دنیوي راضی شده و به آن آرام گرفته اند.
ب) اینان مصداق همان کسانی اند که بهترین و با ارزش ترین دارایی و سرمایۀ خود را صرف کارهاي کم
ارزش می کنند.
19
باشد، چه نتیجه اي خواهد داشت؟ 19 « جامع تر » و « برتر » به میزانی که هدف ما
پاسخ: هدف هاي بیش تري را در درون خود جاي می دهند.
20
19
توضیح دهید. ؟« با یک تیر چند نشان می زنند » افراد زیرك و باهوش با انجام چه هدفی، به اصطلاح
زیرا با این کار، هم از بهره هاي ما دي زندگی استفادة درست ؛« عبادت و بندگی خدا » پاسخ: با انتخاب
می کنند و هم از آن جایی که تمام کارهاي دنیوي خود را براي رضاي خدا انجام می دهند، جان و دل خود را
به خداوند نزدیک تر می کنند وسراي آخرت خویش را نیز آباد می سازند. اینان مانند کوهنوردي هستند که در
مسیر نزدیک شدن به قلّه، هم تندرستی خود را تأمین می کنند، هم از مناظر زیباي طبیعت لذّت می برند
و هم استقامت خود را افزایش می دهند.
21
20
آیۀ قرآنی 134 ، نساء (( من کَانَ یرِید ثَواب الدنْیا فَعند اللّه ثَواب الدنْیا والآخرَةِ )) دربارة چه موضوعی
است؟
پاسخ: به میزانی که هدف انسان برتر و جامع تر باشد، هدف هاي بیشتري را در درون خود جاي می دهد و بر
عکس.
22
20
عبادت و رضایت خداوند، به همان میزان که بزرگ وضامن خوشبختی ماست، چه چیزي را می طلبد؟
پاسخ: همت بزرگ و ارادة محکم می طلبد؛ همان طور که دست یابی به گوهرهاي گرانقدر دریاها، پشتکاري
شگرف می خواهد.
23
ردیف درس دوم ( پر پرواز ) صفحه
قرآن کریم، هدف خلقت انسان را چه چیزي بیان کرده است؟ 24
پاسخ: عبودیت خداوند.
1
او جز با چه چیزي میسر نمی شود؟ 24 « رستگاري » رشد و کمال انسان و در نتیجه
پاسخ: جز با گام برداشتن به سوي هدف عبودیت خداوند، میسر نمی شود.
2
24
اولین گام براي حرکت انسان در مسیر عبودیت خداوند، چیست و به چه معناست؟
،« سرمایه ها » است؛ یعنی شناخت « شناخت انسان » ، پاسخ: اولین گام براي حرکت انسان در این مسیر
درمسیر عبودیت است. « شناخت موانعِ حرکت انسان » و همچنین « استعدادهاي او » و « توانایی ها »
3
4
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
چه چیزي ، سودمندترین دانش ها شمرده شده است؟ 24
.« خودشناسی » : پاسخ
4
25 « برتري » خداوند، چگونه انسان را گرامی داشته و به او کرامت بخشیده و بر بسیاري از مخلوقات
به او. « معنوي » و « مادي » داده است؟ پاسخ: با دادن نعمت هاي
5
25
از کجا پی می بریم که خداوند متعال براي انسان در نظام هستی جایگاه ویژه اي قائل شده است؟
پاسخ: زیرا آنچه در آسمان ها و زمین است، براي انسان آفریده و توانایی بهره مندي از آنها را در وجود او
قرار داده است.
6
25
خداوند متعال براي اینکه انسان بتواند در مسیر رشد وکمال خود حرکت کند و به هدف خلقت دست
یابد، چه چیزهایی را در اختیارش قرار داده است؟ توضیح دهید.
دراختیارش قرارداده است؛شناخت انسان وسرمایه هایش،درگام نخست و بهر هگیري « سرمایه هایی »: پاسخ
از آنها در گام بعد، عامل بسیار مهمی براي حرکت به سوي هدف است.
7
25
و
26
سرمایه هاي وجودي انسان را فقط نام ببرید. ( 4 مورد )
پاسخ: 1) قدرت تفکّر و اندیشه 2) قدرت انتخاب و تصمیم گیري
3) گرایش به خیر و نیکی و بیزاري از بدي و زشتی 4) وجدان اخلاقی ( نفسِ لوامه )
8
25
پروردگار، به ما نیرویی عنایت کرده تا با آن بیندیشیم و مسیر درست زندگی را از راه هاي غلط، و »
خوب را از بد، تشخیص دهیم. حقایق را دریابیم و از جهل و نادانی دور شویم. درست را از نادرست
نام این توانایی چیست؟ « . و حق را از باطل تشخیص دهیم
« قدرت تفکّر و اندیشه » : پاسخ
9
25
چرا انسان مسئول سرنوشت خود است؟
پاسخ: زیرا خداوند، انسان را صاحب اراده و اختیار آفریده است.
10
25
خداوند، ما را صاحب اراده و اختیار آفریده و مسئول سرنوشت خویش قرار داد. سپس راه »
«. رستگاري و راه شقاوت را به ما نشان داد تا خود راه رستگاري را برگزینیم واز شقاوت دوري کنیم
نام این سرمایۀ انسان را نام برده و آیۀ مربوط به آن را بنویسید.
« إِنَّا هدینَاه السبِیلَ إِما شَاکرًا وإِما کَفُورا » : پاسخ: قدرت انتخاب و تصمیم گیري؛ آیۀ انسان، 3
11
5
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
25
چرا خداوند متعال، شناخت خیر و نیکی و گرایش به آن و شناخت بدي و زشتی و بیزاري از آن را در
ما قرار داد؟ پاسخ: تا به خیر و نیکی رو آوریم و از گناه و زشتی بپرهیزیم. از این روست که همۀ ما فضائلی
چون صداقت، عزّت نفس و عدالت را دوست داریم و از دورویی، حقارت نفس، ریا و ظلم بیزاریم. آیات 7
اشاره به این موضوع دارد. « ونَفْسٍ وما سواها فَأَلْهمها فُجورها وتَقْواها » : و 8 سورة شمس
12
26
کدام عامل، سبب می شود که انسان در مقابل گناه و زشتی واکنش نشان دهد و آن گاه که به گناه
آلوده شد، خود را سرزنش و ملامت کند و در اندیشۀ جبران آن برآید؟
یعنی « نفس لوامه » قرآن کریم، عامل درونی این حالت را ؛ « گرایش انسان به نیکی ها و زیبایی ها » : پاسخ
بیانگر « ولَا أُقْسم بِالنَّفْسِ اللَّوامۀِ »: نامیده و به آن سوگند خورده است. آیۀ قیامت، 2 « نفس سرزنشگر »
این مطلب است.
13
26
علاوه بر سرمایه هاي بزرگ، چرا خداوند، پیامبران و پیشوایان پاك و دلسوزي را همراه با کتابِ
راهنما براي ما فرستاد؟ پاسخ: تا راه سعادت را به ما نشان دهند و در پیمودن راه حق به ما کمک کنند.
14
26
هدف و مسیر حرکت هر کس با چه چیزهایی هماهنگی دارد؟توضیح دهید.
هماهنگی دارد. یعنی اگر کسی سرمایه اي اندك داشته باشد، به « سرمایه هایش » و « توانایی ها » پاسخ: با
کاري کوچک روي می آورد. ولی هر چه بر این سرمایه افزون گردد، هدف هاي بزرگ تري را می تواند مد نظر
قرار دهد و به کارهاي بزرگ تري رو آورد.
15
26
از حیوانات و گیاهان باشد؟ « متفاوت » چرا هدف و مسیر انسان باید
دارد؛ « راهنمایان الهی » و « وجدان » ،« عقل » پاسخ: زیرا انسان سرمایه هاي عظیم و ارزشمندي همچون
سرمایه هایی که حیوانات و گیاهان آن را ندارند. از آنجا که ما، بیش از حیوانات سرمایه و استعداد داریم،
از آنها باشد.پس، هدف ما نیز باید به وسعت سرمایه هایمان باشد. « متفاوت » قطعاً هدف ومسیر ما نیز باید
16
26
اگر هدف از خلقت ما خوردن،خوابیدن و خوش بودن در این دنیاي چند روزه بود، آیا به سرمایه هایی
همچون عقل ، وجدان و پیامبران نیاز داشتیم؟
پاسخ: عقلی که با دور اندیشی، ما را از خوشی هاي زودگذر منع می کند و وجدانی که با محکمه هایش، ما را
از راحت طلبی باز می دارد. اگر بنا بر خوردن و خوابیدن باشد، حیوانات از ما خوش تر زندگی می کنند! چون نه
عقل دارند که مانع آنان باشد و نه وجدانی که گاه و بیگاه آنان را سرزنش کند.
17
28
موانع رسیدن انسان به هدف کدام اند؟ نام ببرید.
پاسخ: 1) عامل درونی: ( نفس اماره ) 2) عامل بیرونی: ( شیطان )
18
28
خداي متعال، علاوه بر اینکه عوامل رشد وکمال را به ما نشان داده، عوامل سقوط و گناه و دور ماندن
از هدف را نیز به ما معرفی کرده است. صحیح غلط
19
6
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
28
انسان ها را براي رسیدن به لذّت هاي زودگذر ،« درونی » خداي متعال، به ما یادآوري می کند که عاملی
باز می دارد. میل سرکشی که « وجدان » و « عقل » دعوت می کند و از پیروي از « گناه » دنیایی، به
در درون انسان طغیان می کند و وي را به گناه فرا می خواند. نام این مانع رشد انسان، چیست؟
.« فرمان دهنده به بدي ها » یعنی ؛« نفسِ اماره » : پاسخ
20
طبق فرمایش امام علی(ع)، دشمن ترین دشمن انسان، کدام است؟ 28
پاسخ: همان نفسی که در درون انسان است. ( یعنی؛ نفس اماره یا فرمان دهنده به بدي ها )
21
28
خبر می دهد که خود را برتر از آدمیان می پندارد و سوگند یاد کرده « بیرونی » خداوند متعال، از عاملی
که فرزندان آدم را فریب دهد و از رسیدن به بهشت باز دارد. نام این مانع رشد انسان، چیست؟
.« شیطان » : پاسخ
22
28
چه می گوید؟ « أهل جهنّم » که فرصتی براي توبه باقی نمانده است، به « قیامت » شیطان، در روز
خداوند به شما وعدة حق داد؛ اما من به شما وعده اي دادم و خلاف آن عمل کردم. البته من بر شما » : پاسخ
تسلّطی نداشتم؛ فقط شما را به گناه دعوت کردم. این خودتان بودید که دعوت مرا پذیرفتید. امروز خود را
« . سرزنش کنید، نه مرا. نه من می توانم به شما کمکی کنم و نه شما می توانید مرا نجات دهید
23
28
شیطان، معمولاً از کدام راه ها ما را فریب می دهد؟بنویسید.
پاسخ: 1) غافل کردن از خدا و یاد او.
2) زیبا و لذّت بخش نشان دادن گناه.
3) سرگرم کردن به آرزوهاي سراب گونۀ دنیایی.
4) ایجاد کینه و دشمنی میان مردم.
24
28
آیا وجود شیطان، مانع اختیار و ارادة ما در تصمیم گیري ها می شود؟ چرا؟
پاسخ: خیر، زیرا کار او فقط وسوسه کردن و فریب دادن و جز این کار،راه نفوذ دیگري در ما ندارد.
این خود ما هستیم که به او اجازة وسوسه می دهیم و یا راه فریب را بر او می بندیم.
25
چرا خداوند، شیطان را از درگاه خود راند و براي همیشه طرد کرد؟ 29
پاسخ: چون فرمان خدا را براي سجدة بر انسان اطاعت نکرد.
26
29
کدام گزینه، گزارة زیر را تکمیل می کند؟
« . هیچ چیز مانند ............ بینی شیطان را به خاك نم یمالد » ،( طبق فرمایش امام عصر (عج
الف) نماز ب) روزه ج) زکات د) دعا
27
7
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
29
خداوند متعال ، به برخی از انسان ها خطاب می کند؛ من به خاطر تو شیطان را طرد کردم اما تو، او »
:« ! را دوست خود گرفتی و به اطاعت او درآمدي
الف) حدیث بالا از زبان کدام معصوم، نقل شده است؟ پاسخ: پیامبر اکرم(ص)
ب) حدیث بالا، دربارة کدام گروه آدمیان است؟
پاسخ: برخی آدمیان که در برابر خدا سجده نمی کنند و حلقۀ بندگی شیطان به گردن می آویزند.
28
ردیف درس سوم ( پنجره اي به روشنایی ) صفحه
34
چرا؟ ؟« نامحدود » است یا « محدود » ، استفاده از سرمایه هایی که خداوند در اختیار ما قرار داده
انسان، پایان می یابند. « مرگ » زیرا با ؛« محدود » : پاسخ
1
34
از پرسش هاي فراگیري که در طول تاریخ، ذهن عموم انسان ها را به خود مشغول کرده است،
.« آیندة انسان پس از آن » و « چیستی مرگ » : چیست؟ پاسخ
1. { چه سرانجامی در انتظار انسان است؟ }
2. { آیا واقعاً پس از امروز، فردایی در کار است؟ }
3. { اگر فردایی وجود دارد، چگونه است؟ }
2
چه زمانی داستان زندگی انسان پایان اندوهناك دارد؟بنویسید. 35
پاسخ: اگر یکباره با مرگ، راهی دیار فنا و نیستی شود.
3
دارند؛ آن ها را نام ببرید. 35 « دو دیدگاه » انسان ها، معمولاً در برخورد با مرگ
پاسخ: 1) اعتقاد به معاد 2) انکار معاد
4
نشان می دهد که، انسان داراي چند بعد است؟بنویسید. 35 ،« آفرینش انسان » دقّت در آیات مربوط به
پاسخ: دو بعد: 1) بعد جسمانی 2) بعد روحانی ( غیر جسمانی )
5
35
او ، مقایسه نمایید. « روحانی » انسان را با بعد « جسمانی » ویژگی هاي بعد
مانند سایر اجسام و مواد، دائم در حال تغییر و دگرگونی است و سرانجام فرسوده « بعد جسمانی » : پاسخ
انسان، تجزیه و تحلیل نمی پذیرد، متلاشی « غیر جسمانی » و « بعد روحانی » ، و متلاشی می شود. در مقابل
نمی شود و بعد از مرگ بدن باقی می ماند و آگاهی وحیات خود را از دست نمی دهد.
6
35
چه کسانی، مرگ را پایان بخش دفتر زندگی انسان نمی پندارند؟توضیح دهید.
انسان و طلوعی « جسم و تن » آنان مرگ را، غروبی براي ؛« پیروان آن ها » و « پیامبران الهی » : پاسخ
وي می دانند یا پلی به حساب می آورند که آدمی را از یک مرحلۀ هستی ( دنیا ) « روح » درخشان تر براي
به هستی بالاتر ( آخرت ) منتقل می کند.
7
8
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
35
رسول خدا(ص)، دربارة اعتقاد به معاد چه می فرماید؟
آفریده شده اید و با مرگ تنها از جهانی به جهان « بقا » پاسخ: براي نابودي و فنا خلق نشده اید،بلکه براي
دیگر منتقل می شوید.
8
طبق فرمایش رسول خدا (ص)، باهوش ترین مؤمنان چه کسانی هستند؟ 35
« . بهتر از دیگران خود را براي آن آماده می کنند » و « فراوان به یاد مرگ اند » پاسخ: آنان که
9
35
در کدام دیدگاه،زندگی دنیوي همچون خوابی کوتاه است و زندگی حقیقی در جهان دیگر معنا
می یابد؟ و کدام مطلب، روشن گر این دیدگاه است؟
النّاس نیام فَاذا ماتُوا انتَبهوا : » : پاسخ: دیدگاه معتقدان به معاد ؛ حدیث پیامبر اکرم (ص) که می فرمایند
روشن گر این دیدگاه است. « . مردم { در این دنیا } در خوابند، هنگامی که بمیرند، بیدار می شوند
10
قرآن کریم در کدام آیه، بر کم ارزش بودن زندگی دنیوي و حقیقی بودن زندگی آخرت تأکید می کند؟ 36
پاسخ: آیۀ 64 ، عنکبوت: ( وما هذه الْحیاةُ الدنْیا إِلَّا لَهو ولَعب وإِنَّ الدار الْآخرَةَ لَهِی الْحیوانُ لَو کَانُوا یعلَمونَ )
11
36
پیامدها و نتایج اعتقاد به معاد را بنویسید.
پاسخ: 1)خارج شدن زندگی انسان از بن بست و باز شدن پنجرة روشنایی و امید به روي او.( ایجاد شور و
نشاط و فراگیري انگیزة فعالیت و کار زندگی اش. )
2) انسان، دیگر ترسی از مرگ ندارد و همواره آمادة فداکاري در راه خداست.
12
36
با توجه به عبارت قرآنی زیر، به سؤالات داده شده، پاسخ دهید:
« منْ آمنَ بِاللّه والْیومِ الآخرِ وعملَ صالحا فَلاَ خَوف علَیهِم ولاَ هم یحزَنُونَ »
الف) آیه، به کدام پیامد دیدگاه معتقدان به معاد اشاره دارد؟ بنویسید.
پاسخ: پیامد اول یعنی (خارج شدن زندگی انسان از بن بست و باز شدن پنجرة روشنایی و امید به روي او
و شور و نشاط و انگیزة فعالیت و کار، زندگی او را فرا می گیرد. )
کنید. پاسخ: هر کس به خدا و روز معاد، ایمان آورد و کار نیکو کند پس نه ترسی « ترجمه » ب) آیه را
بر ایشان است و نه اندوهگین خواهد شد.
13
36
انسان معتقد به معاد چه ویژگی هایی دارد؟ بنویسید.
پاسخ: چنین انسانی داراي انرژي فوق العاده و همت خستگی ناپذیر است و از کار خود لذّت می برد. او با
تلاش و توان بسیار در انجام کارهاي نیک و خدمت به خلق خدا می کوشد و می داند که هر چه بیشتر در این
راه گام بردارد،آخرت او زیباتر خواهد بود. { به عبارت دیگر، انسان معتقد به معاد، می داند که هیچ یک از
کارهاي نیک او در آن جهان بی پاداش نمی ماند. حتی اگر آن کارها به چشم کسی نیاید و نیز اطمینان دارد
که اگر در این مسیر ظلمی به او بشود و نتواند حق خود را از ظالمان بستاند، قطعاً در جهان دیگري، خداوند
آنها را به سزاي اعمالشان خواهد رساند. }
14
9
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
نمی دانند؟ 37 « ناگوار » چرا خدا پرستان حقیقی، مرگ را
پاسخ: زیرا به آن دل نمی سپرند.( گر چه در دنیا زندگی می کنند و زیبا هم زندگی می کنند.)
15
37
می دانند؟ « هولناك » و « ناگوار » خدا پرستان حقیقی، مرگ را براي چه کسانی
پاسخ: آنان معتقدند که مرگ براي کسانی ناگوار و هولناك است که زندگی را محدود به دنیا می بینند یا
با کوله باري از گناه با آن مواجه می شوند.
16
37
چرا خدا پرستان حقیقی از خداوند عمري طولانی می خواهند؟توضیح دهید.
پاسخ: نترسیدن خدا پرستان حقیقی از مرگ، به این معنا نیست که آنان آرزوي مرگ می کنند، بلکه از
خداوند عمر طولانی می خواهند تا بتوانند در این جهان با تلاش در راه خدا و خدمت به انسان ها، با
اندوخته اي کامل تر خداوند را ملاقات کنند و به درجات برتر بهشت نائل شوند. از طرف دیگر، همین عامل
سبب می شود که دفاع از حق و مظلوم و فداکاري در راه خداوند آسان تر شود و شجاعت به مرحلۀ عالی آن
باشد « ضروري » ، برسد و آن گاه که حیات این دنیا چیزي جز ننگ و ذلت نباشد و فداکاري در راه خداوند
انسان ها به استقبال شهادت بروند و با شهادت خود راه آزادي انسان ها را هموار کنند.
17
37
قرار گرفت، و شهادت را برگزید،چه « شهادت » و « ذلّت » زمانی که امام حسین (ع) در دو راهی
فرمودند؟ و به کدام پیامد اعتقاد به معاد مربوط می شود؟
پیامد دومِ اعتقاد به - « . من مرگ را جز سعادت و زندگی با ظالمان را جز ننگ و خواري نمی بینم » : پاسخ
معاد (یعنی؛ انسان، دیگر ترسی از مرگ ندارد و همواره آمادة فداکاري در راه خدا است. )
18
37
چه فرمود؟ ،« مرگ » امام حسین(ع)، خطاب به یاران خود دربارة
پاسخ: مرگ چیزي نیست مگر پلی که شما را از ساحل سختی ها به ساحل سعادت وکرامت و بهش تهاي
پهناور و نعمت هاي جاوید عبور می دهد.پس، کدام یک از شما کراهت دارد که از زندان به قصر منتقل شود؟
19
37
می کنند؟ « انکار » چرا گروهی از انسان ها، دنیاي پس از مرگ را
او قائل نیستند،با فرا رسیدن مرگ انسان « تن » و « جسم » پاسخ: زیرا این دسته،براي انسان حقیقتی جز
است و هر « پایان زندگی » و نابودي جسم او، پروندة او را براي همیشه می بندند. در این دیدگاه، مرگ
انسانی پس از مدتی زندگی در دنیا، دفتر عمرش بسته می شود و حیات او پایان می یابد و رهسپار نیستی و
نابودي می گردد.
20
10
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
38
وقَالُوا ما هی إِلَّا حیاتُنَا الدنْیا نَموت ونَحیا وما یهلکُنَا إِلَّا الدهرُ وما لَهم بِذَلک منْ علْمٍ إِنْ هم » : آیۀ 24 ،جاثیه
بیانگر دیدگاه کدام گروه دربارة معاد است؟ « إِلَّا یظُنُّونَ
دست زده اند. { کافران} گفتند: زندگی و حیاتی جز همین زندگی و حیات « انکار معاد » پاسخ: کسانی که به
دنیایی ما نیست. همواره { گروهی از ما } می میریم و { گروهی} زنده می شویم و ما را فقط گذشت روزگار
آنان است. « خیال » و « ظن » نمی گویند بلکه فقط « علم » نابود می کند، البته این سخن را از روي
21
38
پیامدها و نتایج انکار معاد را بنویسید.
دارد، این است که همین زندگی « گرایش به جاودانگی » پاسخ: ازپیامدهاي مهم این نگرش براي انسانی که
چند روزه نیز برایش بی ارزش می شود؛ در نتیجه به یأس و نااُمیدي دچار می شود و شادابی و نشاط زندگی
دچار می شود. « روانی » و « روحی » را از دست می دهد؛ از دیگران کناره می گیرد و به انواع بیماري هاي
گاهی نیز براي تسکین خود و فرار از ناراحتی، در راه هایی قدم می گذارد که روز به روز بر سرگردانی و یأس
او می افزاید.
22
چرا دسته اي دیگر از منکران معاد، راه فراموش کردن و غفلت از مرگ را پیش می گیرند و خود را به 38
هر کاري سرگرم می سازند؟ پاسخ: تا آیندة تلخی را که در انتظار دارند، فراموش کنند.
23
39
آیا آثار و پیامدهاي منکران معاد، گرفتار افرادي که معاد را قبول دارند نیز می شود؟ توضیح دهید.
باور » و « ایمان » پاسخ: این اتّفاق گریبان کسانی را نیز که معاد را قبول دارند، اما این قبول داشتن به
دنیا را معبود و هدف خود ،« فرو رفتن در هوس ها » تبدیل نشده است، می گیرد. این افراد به دلیل « قلبی
قرار می دهند و از یاد آخرت غافل می شوند و از این رو، زندگی و رفتار آنان به گونه اي است که تفاوتی با
منکران معاد ندارد.
24
ردیف درس چهارم ( آیندة روشن ) صفحه
را گذرگاهی به سوي حیات برتر در جهان آخرت می دانند و ایمان به زندگی 44 « مرگ » ، پیامبران الهی
سرلوحۀ دعوت خود قرار داد هاند. « یکتاپرستی » و « توحید » در جهان دیگر را، در کنار
1
آیا پیامبران الهی، تنها امکانِ وجود جهان دیگر را اثبات می کردند؟ 44
می دانستند. « ضروري » پاسخ: خیر، بلکه با استدلال هاي فراوان وجود آن را
2
چگونه قاعده اي است؟ 45 « . دفع خطر احتمالی، لازم است »
پاسخ: عقلی
3
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
11
45
را با مثال توضیح دهید. « دفع خطر احتمالی، لازم است » : قانون عقلی
پاسخ: نگاهی کوتاه به زندگی روزمرة انسان ها نشان می دهد که، انسان در مواقعی که احتمال خطر یا
خسارتی در میان باشد، سعی می کند جلوي خسارت احتمالی را بگیرد و از خطري که ممکن است پیش آید،
بگریزد. در چنین شرایطی حتی اگر شخصی دیوانه یا دروغگو، که در شرایط عادي گفتۀ او برایمان اعتباري
ندارد، به ما خبري بدهد؛ مثلاً خبر از وجود سمی در غذاي ما دهد، این اعلام خطر را نادیده نمی گیریم و
دفع خطر » : پیروي می کنیم که می گوید « عقلی » احتیاط می کنیم. همۀ ما در این گونه موارد از یک قانون
« . احتمالی، لازم است
4
45
به سؤالات زیر پاسخ کوتاه دهید:
الف) عاقل ترین و راستگوترین مردمان در طول تاریخ چه کسانی بوده اند؟ پاسخ: پیامبران
ب) چه کسانی در طول تاریخ، با قاطعیت کامل از وقوع معاد خبر داده اند و نسبت به آن هشدار
داده اند؟ پاسخ: پیامبران
چه چیزي را مطرح کرده اند؟ پاسخ: ایمان به آخرت ،« ایمان به خدا » ج) همۀ پیامبران پس از
دانسته اند؟ پاسخ: ایمان به آخرت « ایمان به خدا » د) همۀ پیامبران الهی، چه چیزي را لازمۀ
سخن گفته « ................ » دربارة هیچ موضوعی به اندازة ، « یکتاپرستی » ه) در قرآن کریم، بعد از
نشده است. پاسخ: معاد ( قیامت )
5
45
اللّه لا إِلَه إِلاَّ هو لَیجمعنَّکُم إِلَى ی ومِ الْقیامۀِ لاَ ریب فیه ومنْ أَصدقُ منَ اللّه » موضوعات آیۀ 87 ، نساء
را بنویسید. ،« حدیثًا
پاسخ: بیانگر موضوعات زیر است ؛
1) غیر از خداوند، خدایی وجود ندارد.
2) قطعاً خداوند، همۀ انسان ها را در روز قیامت جمع خواهد کرد.
3) شکّی در وقوع قیامت نیست.
4) کسی راستگوتر از خداوند، نیست.
6
45
قناعت کرده است؟توضیح دهید. « آخرت » آیا قرآن کریم، تنها به خبر دادن از
آن را ثابت کرده « برهان » و « دلیل » پاسخ: خیر، تنها به خبر دادن از آخرت قناعت نکرده، بلکه بارها با
است.
7
12
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
46
استدلال هاي قرآن کریم براي اثبات وقوع قیامت را می توان به چند دستۀ اصلی تقسیم کرد؟
دستۀ اصلی تقسیم کرد: « دو » پاسخ: می توان آنها را به
معاد را ثابت می کنند و آن را از حالت امري بعید و غیر ممکن خارج « امکان » دستۀ اول: استدلال هایی که
می سازند.
معاد را به اثبات می رسانند. « ضرورت » دستۀ دیگر: استدلال هایی هستند که
8
46
دلالت دارند را فقط نام ببرید. « امکان معاد » استدلال هایی که بر
پاسخ: 1) اشاره به پیدایش نخستین انسان.
2) اشاره به نمونه هایی از زنده شدن مردگان.
3) اشاره به نظام مرگ و زندگی در طبیعت.
9
46
بزنند، چیست؟ « انکار معاد » یکی از دلایلی که سبب می شود عده اي دست به
پاسخ: این است که چنان واقعۀ بزرگ و با عظمتی را با قدرت محدود خود می سنجند و چون آن را امري
بسیار بعید می یابند، به انکار آن می پردازند. حال آن که، بعید بودن چیزي براي انسان هرگز دلیل بر غیر
ممکن بودن آن نیست.
10
46
قرآن کریم، یکی از انگیزه هاي انکار معاد را چه چیزي معرفی کرده است و چرا دلایل و شواهد بر
« شدنی » و « ممکن » تا نشان دهد که معاد، امري - « نشناختن قدرت خدا » : اثبات آن می آورد؟ پاسخ
.« تواناست » است و خداوند بر انجام آن
11
46
و براي ما مثَلی زد، در حالی که آفرینش نخستین خود را فراموش کرده است، گفت: کیست » عبارت
که این استخوان هاي پوسیده را دوباره زنده کند؟ بگو همان خدایی که آنها را براي نخستین بار
آن؟ و به کدام « ضرورت » معاد دارد یا « امکان » استدلال بر ؛« . آفرید و او به هر خلقتی، داناست
دارد. « پیدایش نخستین انسان » اشاره به ؛ « امکان معاد » : موضوع اشاره دارد؟ پاسخ
12
46
آن را « اشاره به پیدایش نخستین انسان است » ، در قرآن کریم « امکان معاد » یکی از دلایل اثبات
توضیح دهید. پاسخ: در برخی آیات قرآن، خداوند توجه منکران معاد را به پیدایش نخستین انسان جلب
می کندو توانایی خود در آفرینش آن را تذکّر می دهد. در این آیات بیان می شود که همان گونه خداوند،
قادر است انسان را از آغاز خلق کند، می تواند، بار دیگر نیز او را زنده کند. آیات شریفۀ 78 و 79 ، یس
اشاره به این موضوع دارند.
13
13
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
46
« اشاره به نمونه هایی از زنده شدن مردگان است »، در قرآن کریم « امکان معاد » یکی از دلایل اثبات
آن را توضیح دهید. پاسخ: قرآن کریم براي این که قدرت خدا را به صورت محسوس تري در این زمینه
نشان دهد، ماجراهایی را نقل می کند که در آنها به ارادة خداوند، مردگانی زنده شده اند. از آن جمله
عزیر (ع) یکی از پیامبران بنی اسرائیل بود.او در سفري از » : اشاره کرد « عزیر نبی » می توان به ماجراي
کنار روستاي ویرانی عبور می کرد. استخوان هاي متلاشی و پوسیدة ساکنان آن روستا از لابه لاي خرابه ها
پیدا بود. با دیدن این استخوان ها این سؤال در ذهن عزیر (ع) شکل گرفت که به راستی خداوند اینها را
پس از مرگ زنده می کند؟خداوند، جان وي را در همان دم گرفت و بعد از گذشت 100 سال، دوباره او را
اي عزیر، چه مدت در این بیابان خوابیده اي؟ عزیر گفت: » : سپس خطاب به او گفت « . زنده کرد
« ... یک روز یا نصف روز
14
46
تو صد سال است که اینجا هستی، به الاغی که سوارش بودي و غذایی که » با توجه به داستان
همراه داشتی، نگاه کن و ببین چگونه الاغ پوسیده و متلاشی شده، اما غذایت پس از صد سال
مانده و فاسد نشده است. و اینک ببین که خداوند چگونه اعضاي پوسیده و متلاشی شدة الاغ را
به سؤالات زیر پاسخ دهید: « . دوباره جمع آوري و زنده می کند
الف) داستان بالا دربارة کدام پیامبر الهی است؟ پاسخ: عزیر نبی(ع)
ب) داستان دربارة امکان معاد است یا ضرورت آن؟ پاسخ: امکان معاد
ج) موضوع آن، چیست؟ پاسخ: اشاره به نمونه هایی از زنده شدن مردگان
15
عزیر نبی(ع)، پس از مشاهده کردن زنده شدن دوبارة الاغ خود به چشم، چه گفت؟ 46
« . می دانم که خداوند بر هر کاري تواناست » : پاسخ
16
47
،« اشاره به نظام مرگ و زندگی در طبیعت است »، در قرآن کریم « امکان معاد » یکی از دلایل اثبات
آن را توضیح دهید.
پاسخ: در برخی آیات قرآن، زندگی بعد از مرگ به عنوان یک جریان رایج در جهان طبیعت معرفی شده
نگاه می کنند می خواهد تا به مطالعۀ جریان همیشگی تبدیل « معاد » است و از کسانی که با ناباوري به
،« بهار » زندگی به مرگ و بالعکس، در طبیعت بپردازند تا این مسئله را بهتر درك کنند. فرا رسیدن
رستاخیز طبیعت است که نمونه اي از رستاخیز عظیم نیز هست.
17
14
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
47
خداست که بادها را می فرستد تا ابر را برانگیزند. سپس آن ابر را به سوي » با توجه به آیۀ 9، فاطر
سرزمینی مرده برانیم و آن زمین مرده را بدان{وسیله} پس از مرگش زندگی بخشیدیم. زنده شدن
به سؤالات زیر پاسخ دهید: « . قیامت نیز چنین است
الف) آیۀ شریفه، مربوط به امکان معاد است یا ضرورت آن؟ پاسخ: امکان معاد
ب) به کدام موضوع اشاره دارد؟ پاسخ: اشاره به نظام مرگ و زندگی در طبیعت
18
دلالت دارند را فقط نام ببرید. 47 « ضرورت معاد » استدلال هاي قرآن کریم، که بر
پاسخ: 1) حکمت الهی 2) عدل الهی
19
آیا قرآن کریم، فقط امکان معاد را قبول دارد؟ توضیح دهید. 47
و واقع نشدن آن را « ضروري » پاسخ: خیر، نه تنها معاد را امري ممکن می داند، بلکه وقوع آن را نیز امري
معرفی می کند. « ناروا » و « محال » امري
20
گفته می شود؟ 47 « حکیم » به چه کسی
منتهی می شود. « نتایج صحیح و درست » است و به « کارهایش هدفمند » پاسخ: کسی که
21
نمی کند؟چرا؟ 47 « عبث » و « بیهوده » خداوند متعال به خاطر دارا بودن کدام صفت، کار
زیرا کار عبث و بیهوده از جهل و نادانی سرچشمه می گیرد و این صفات در خداوند،راه ندارد. ؛« حکیم »: پاسخ
( خداوندحکیم، هر موجودي را براي هدف شایسته اي خلق می کند و امکانات رسیدن به آن هدف را هم به
او عطا می کند. )
22
48
آیا خداوند، فقط تمایلات و گرایش هایی را در موجودات قرار داده است؟توضیح دهید.
پاسخ: خیر، بلکه پاسخ مناسب را هم پیش بینی کرده است؛ به طور مثال، در مقابل احساس تشنگی و
گرسنگی حیوانات، آب و غذا را آفریده تا بتوانند تشنگی و گرسنگی خود را برطرف کنند.
23
48
چرا هر انسانی از نابودي، گریزان است؟
دارد و بسیاري از کارهاي خود را براي حفظ بقاي « جاودانگی » و « بقا » پاسخ: زیرا هر انسانی گرایش به
خود انجام می دهد. همچنین، هر انسانی خواستار همۀ کمالات و زیبایی هاست و این خواستن، هیچ ح دي
ندارد.
24
15
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
48
آیا دنیاي کنونی، پاسخ گوي بقا و جاودانگی و کمالات نامحدود است؟ توضیح دهید.
پاسخ: خیر، دنیا و عمر محدود انسا نها پاسخ گوي این گونه خواست هها نیست، بنابراین، باید جاي دیگري
باشد که انسان به خواست ههایش برسد. اگر بعد از این دنیا، زندگی اي نباشد، در این صورت باید گفت :
خداوند گرایش به زندگی جاوید را در وجود انسان قرار داده و سپس او را در حالی که مشتاق حیات ابدي
است، نابود می کند! که البته آن گاه با حکمت الهی، سازگار نیست. ( محال است که خدا چنین کاري انجام
دهد، چون حکیم است. )
25
48
دربارة چه موضوعی « أَفَحسبتُم أَنَّما خَلَقْنَاکُم عبثًا وأَنَّکُم إِلَینَا لَا تُرْجعونَ » آیۀ 115 ، سورة مؤمنون
است؟ توضیح دهید.
اگر بناست با این همه استعدادها و سرمایه هاي مختلف یکه ؛« ضرورت معاد بر اساس حکمت الهی » : پاسخ
خداوند در وجود ما قرار داده است،خاك شویم ومعادي هم نباشد،این سؤال مطرح می شود که دلیل آفریدن
این استعدادها و سرمایه ها در درون ما، چه بوده است؟ ما که از همان ابتدا خاك بودیم، پس دلیل این آمدن
و رفتن چه بود؟ آیا بر این اساس آفرینش انسان و جهان بی هدف و عبث نخواهد بود؟
26
48
را توضیح دهید. « عدل الهی » ضرورت معاد بر اساس
استوار ساخته « عدل » است و جهان را بر « عادل » ، یکی از صفات الهی است. خداوند « عدل » : پاسخ
قرار دارد؛ از این رو، خداوند وعده داده است که هر « عادلانه » است. زندگی انسان ها نیز داخل این نظام
کس را به آنچه استحقاق دارد برساند و حق کسی را ضایع نکند. اما زندگی انسان در دنیا به گونه اي است
به طور کامل را نمی دهد. « عدالت الهی » که امکان تحقق
27
48
به طور کامل را نمی دهد؟ « عدالت الهی » چرا زندگی انسان در دنیا به گونه اي است که امکان تحقق
پاسخ: زیرا؛ الف) پاداش بسیاري از اعمال، مانند شهادت در راه خدا، در دنیا امکان پذیر نیست. همچنین
پاداش کسی که کارهاي نیک فراوانی دارد و به جمع زیادي از انسان ها خدمت کرده است، با توجه به عمر
محدودي که دارد، میسر نیست.
ب) مجازات بسیاري از کسانی که به دیگران ظلم و ستم کرده اند، در این دنیا عملی نیست. براي مثال،
مجازات کسی که افرادي را به قتل رسانده یا مانع رشد استعدادهاي بسیاري از انسان ها شده است، در
این جهان ممکن نیست و اگر جهان دیگري نباشد، که ظالم را به مجازات واقعی اش برساند و حق مظلوم
را بستاند، بر نظام عادلانۀ خداوند، ایراد وارد می شود.
28
16
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
أَم نَجعلُ الَّذینَ آمنُوا وعملُوا الصالحات کَالْمفْسدینَ فی الْأَ رض أَم نَجعلُ الْمتَّقینَ 49 » موضوع آیۀ 28 ،ص
.« عدل الهی » بر اساس « ضرورت معاد » : چیست؟ بنویسید. پاسخ « کَالْفُجارِ
29
ردیف درس پنجم ( منزلگاه بعد) صفحه
خبر می دهد. 55 « ............... » گزارة روبرو را کامل کنید: قرآن کریم از وجود عالمی پس از مرگ به نام
« برزخ » : پاسخ
1
است. 55 « فاصله و حایل بودن میان دو چیز » به چه معناست؟ پاسخ: به معناي « لغت » در « برزخ » 2
3 عالم برزخ، میان زندگی دنیایی و حیات اُخروي قرار گرفته است. صحیح غلط 55
55
آدمیان، پس از مرگ وارد کدام عالم می شوند و تا چه زمانی در آنجا می مانند؟
در آنجا می مانند.(در صورتی که نیکوکار باشند،از لذّت هاي « قیامت » می شوند و تا « برزخ » پاسخ: وارد عالم
آن برخوردار و اگر بدکار و شقی باشند، از رنج ها و دردهاي آن متألّم می گردند. )
4
55
قَالَ رب ارجِعونِ لَعلِّی أَعملُ صالحا فیما تَرَکْت کَلَّا إِنَّها کَلمۀٌ » با توجه به آیات 99 و 100 مؤمنون
به سؤالات داده شده، پاسخ دهید: « هو قَائلُها ومن و رائهِم برْ زخٌ إِلَى یومِ یبعثُونَ
.« عالم برزخ » : الف) آیه، به کدام عالم اشاره دارد؟ پاسخ
ب) کدام افراد،هنگام وارد شدن به عالم برزخ از خداوند درخواست می کنند که به دنیا برگردند؟چرا؟
پاسخ: کسانی که در دنیا بدکار و شقی بودند، زیرا که رنج ها و دردها آن ها را فرا گرفته و متألّم شده اند.
ج) چرا افراد گناهکار گرفتار عذاب برزخی، درخواست بازگشت به دنیا را دارند؟
خود را جبران کنند. « بد » انجام دهند و گذشتۀ « عمل صالح » ، پاسخ: تا به قول خودشان
د) آیا درخواست آن ها از طرف خداوند، پذیرفته می شود؟بنویسید.
خواهند ماند. « برزخ » در « قیامت » پاسخ: خیر، خداوند درخواست آ نها را نمی پذیرد و تا روز
5
55
سه مورد از ویژگی هاي عالم برزخ را بنویسید.
پاسخ: 1) پس از مرگ، گرچه فعالیت هاي حیاتی بدن انسان متوقّف می شود اما فرشتگان حقیقت وجود او
حیات خود را پس از مرگ از دست می دهد ا ما ،« بدن » می کنند. اگر چه « توفّی » ، را که همان روح است
همچنان به فعالیت خود ادامه می دهد. « روح »
انسان با فرشتگان گفت و گو می کند و پاسخشان را می شنود.همچنین، اموري را درك ،« برزخ » 2) در عالم
می کند که درك آنها در دنیا ممکن نبود؛ به طور مثال اعمالی را که در دنیا انجام داده، مشاهده می کند.
پس از مرگ برقرار است؛بدین معنا که پروندة برخی اعمال ،« دنیا » با ،« برزخ » 3) ارتباط انسان در عالم
انسان با مرگ بسته نمی شود و پیوسته بر آن افزوده می شود.
6
17
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
می نامند. 55 « توفّی » توسط فرشتۀ مرگ، را « روح » را تعریف کنید. پاسخ: دریافت تمام و کمال « توفّی » 7
اشاره به چه روزي دارد؟ پاسخ: قیامت 56 « ینَبأُ الْإِنسانُ یومئذ بِما قَدم وأَخَّرَ » در آیۀ « یومئذ » 8
56
مقایسه نمایید. « أعمال ماتأخّر » را با « أعمال ماتقدم »
پاسخ: آثار و نتایج برخی از اعمال، محدود به دوران زندگی انسان است و با مرگ او، پروندة اعمال بسته
اما بسیاري از أعمال، آثارشان حتّی بعد از حیات انسان « روزه » و « نماز » ؛ می شود. ( آثار ماتقدم ) مانند
نیز باقی می ماند. ( آثار ماتأخّر )؛ یعنی حتّی با مرگ انسان نیز پروندة آن عمل، هم چنان گشوده است. به
عنوان مثال، اگر کسی کتابی را به شخصی یا کتابخانه اي هدیه دهد، یا مطلب مفیدي را به دیگران آموزش
دهد، تا وقتی که آن کتاب توسط دیگران خوانده می شود و آموزش هاي وي به دیگران منتقل می شود یا از
آن استفاده می شود، در پروندة عمل او پاداش می نویسند و بر حسنات او می افزایند، گر چه فرد از دنیا رفته
باشد. ( بر عکس در اعمال و کارهاي غلطی که انجام داده نیز، این گونه با وي رفتار خواهد شد! )
9
56
کسی که راه و رسم غلط و مخالف فرمان الهی را از خود برجاي می گذارد، تا چه زمانی به عذاب وي
افزوده می شود؟پاسخ:تا وقتی آثار این راه و رسم غلط در فرد یا جامعه باقی است، گناه در دفتر اعمال وي
ثبت می شود و روز به روز بر عذاب وي افزوده می شود.
10
56
نمونه هایی از اعمال ناشایستی که موجب سنگین شدن پروندة گناهان فرد، حتّی پس از مرگ وي
می شود را نام ببرید.
پاسخ: 1) مدسازي هاي غلط.
2) تولید و نشر مطالب نامناسب و غیر اخلاقی.
3) ایجاد یا تقویت آداب و رسوم غلط در امر ازدواج.
4) ایجاد انحرافات فکري و اخلاقی در دیگران.
11
56
هر کس سنّت و روش نیکی را در جامعه جاري سازد، تا وقتی که در » : ( فرمایش رسول خدا (ص
دنیا مردمی به آن سنّت عمل می کنند، ثواب آن اعمال را به حساب این شخص هم می گذارند،
بدون اینکه از أجر انجام دهندة آن کم کنند و هر کس سنّت زشتی را در بین مردم مرسوم کند، تا
وقتی که مردمی بدان عمل کنند، گناه آن را به حساب او نیز می گذارند، بدون اینکه از گناه عامل، کم
با کدام آیه و کدام موضوع ارتباط دارد؟ « . کنند
آثار ماتقدم و آثار ماتأخّر - « ینَبأُ الْإِنسانُ یومئذ بِما قَدم وأَخَّرَ » پاسخ: آیۀ قیامت، 13
12
18
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
56
اعمال خیري که بازماندگان براي درگذشتگان انجام می دهند، در کدام عالم، در وضعیت آنان مؤثر
است؟ ( مثال بزنید. )
و ... « قرآن خواندن » ،« انفاق براي آنان » ،« دعاي خیر » ،« طلب مغفرت » مانند ؛« عالم برزخ » : پاسخ
13
57
آنچه پروردگارمان به ما وعده داده بود،حق یافتیم،آیا شما نیز آنچه پروردگارتان »: با توجه به عبارت
به سؤالات زیر پاسخ دهید: « ؟ وعده داده بود، حق یافتید
الف) این سخن از زبان چه کسی نقل شده است و در کدام جنگ؟
پاسخ: رسو لخدا(ص)، جنگ بدر.
ب) ایشان در جواب کسانی که گفتند: چگونه با آنان سخن می گویی،در حالی که مرده اند؟ چه فرمود؟
قسم به کسی که جانم در دست اوست، ایشان به کلام شما شنواترند و فقط نمی توانند » : پاسخ: فرمود
« . پاسخ دهند
14
57
به قبرستانی رسیدند. در این هنگام رو به قبرها « صفین » حضرت علی(ع)، در راه بازگشت از جنگ
اي آرمیدگان در خاك، اي أهل غربت وتنهایی، اي فرو رفتگان در وحشت، » : کردند و چه فرمودند؟ پاسخ
شما در رفتن بر ما پیشی گرفتید و ما از پی شما می آییم و به شما ملحق می شویم؛ اما خانه هایی که از خود
به جا گذاشتید، پس از شما در آن مسکن گزیدند؛ همسرانتان ازدواج کردند و اموالتان میان وارثان تقسیم
« !؟ شد. اینها خبرهایی بود که داشتیم، شما چه خبري براي ما دارید
15
58
اگر به آنان اجازة سخن گفتن داده می شد، خبر می دادند و می گفتند:یقیناً بهترین توشه براي » عبارت
از زبان چه کسی نقل شده و دربارة کدام حادثه است؟ « . ابدیت {تقوا}ست
پاسخ: حضرت علی(ع)؛ خطاب ایشان به أهل قبرستان، در راه بازگشت از جنگ صفین.
16
58
آیا مؤمن به دیدار » : پس از مرگ پرسید « مؤمنان » وقتی شخصی از امام کاظم(ع)، دربارة وضع
امام چه فرمود؟ توضیح دهید. «؟ خانوادة خویش می آید
بر حسبِ » : امام کاظم(ع) فرمود « ؟ چقدر » : شخص دوباره پرسید .« آري » : پاسخ: امام کاظم(ع) فرمود
و کم ترین آنان « هر سه روز » و برخی « هر دو روز » و برخی « هر روز » برخی از آنان « . فضیلت هایش
.« هر جمعه »
17
19
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
58
طبق فرمایش امام صادق(ع)، هنگامی که مرده اي را در قبر می گذارند، چه چیزي به صورت شخصی
بر او ظاهر می شود و به او چه می گوید؟
به او م یگوید: ما (در دنیا) سه چیز بودیم: 1) رزق تو که با پایان یافتن مهلت ؛« عمل او » : پاسخ
زندگی ات در دنیا قطع شد { و اینک همراه تو نیست. }
2) خانواده ات که تو را رها کردند و بازگشتند.
تو هستم و با تو می مانم. آگاه باش که من در میان این سه، از همه بی ارزش تر « عمل » 3) و من که
و سبک تر بودم.
18
58 « عمل او » : می رود و از او جدا نمی گردد؟ پاسخ « برزخ » 19 چه چیزي است که از دنیا با انسان به
ردیف درس ششم ( واقعۀ بزرگ ) صفحه
64
عبارات زیر، معرّف وقوع کدام حادثه است؟
هرکس مشغول کاري وسرگرم چیزي؛کودکان آرمیده در آغوش مادران،مادران در اندیشۀ آرزوهاي »
مادرانۀ خویش و پدران در پی کسب و کار و ...، همه در تکاپو؛ کشاورز به امید محصول تازه، تاجر
به امید سود بیشتر، دانشمند در پی کشفی جدید و ...، همه در حال و هواي خویش اند؛ کودك، جوان،
پیر؛ که ناگهان اتّفاق می اُفتد، آنچه وعده اش داده شده بود؛ آنچه وقوعش حتمی و زمانش نامعلوم
« . بود و ما آن را دور می پنداشتیم
الف) برزخ ب) مرگ ج) قیامت د) توفی
1
چرا قیامت اتّفاق می اُفتد؟ 64
.« تا آغازي باشد بر حیات ابدي انسان » : پاسخ
2
64
روزي که هر مادر شیردهی، طفل شیرخوار خود را فراموش می کند. مردم از هیبت آن » عبارت قرآنی
«. روز همچون افراد مست به نظر می رسند؛ در حالی که مست نیستند ولیکن عذاب خدا سخت است
بیانگر و مبین وقوع کدام حادثۀ زیر است؟
الف) برزخ ب) دوزخ ج) قیامت د) جهنّم
3
پایان این جهان با چه چیزي همراه است؟ 65
« برپایی قیامت » : پاسخ
4
رخ خداد بزرگ قیامت که در آیاتی از قرآن کریم ترسیم شده است، در چند مرحله انجام می گیرد؟ 65
که در هر مرحله، وقایع خاصی رخ می دهد. ؛« دو مرحله » : پاسخ
5
20
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
65
آغاز می شود، چه حوادثی اتّفاق می اُفتد؟ « پایان یافتن دنیا » در مرحلۀ اول قیامت که با
پاسخ: 1) شنیدن صدایی مهیب.
2) مرگ أهل آسمان ها و زمین.
3) تغییر در ساختار آسمان ها و زمین.
6
65
را توضیح دهید. « شنیده شدن صدایی مهیب » از حوادث مربوط به مرحلۀ اول قیامت
پاسخ: صدایی مهیب و سهمگین آسمان ها و زمین را فرا می گیرد و این اتّفاق چنان ناگهانی رخ می دهد که
همه را غافل گیر می کند.
7
65
را توضیح دهید. « مرگ أهل آسمان ها و زمین » از حوادث مربوط به مرحلۀ اول قیامت
پاسخ: همۀ أهل آسمان ها و زمین، جز آنها که خداوند خواسته است، می میرند و بساط حیات انسان و دیگر
موجودات برچیده می شود.
8
65
را توضیح دهید. « تغییر در ساختار آسمان ها و زمین » از حوادث مربوط به مرحلۀ اول قیامت
پاسخ: تحولی عظیم در آسمان ها و زمین رخ می دهد. خورشید در هم می پیچد و بی نور و تاریک می شود. آن
همه ستاره اي که در آسمان می درخشید، همه به یک باره تیره می شوند، زمین به شدت لرزه در می آید و خُرد
می شود،کوه ها در هم کوبیده شده و متلاشی می شوند و همچون ذرات گرد و غبار در هوا پراکنده می گردند.
دریاها با آن همه وسعت و عظمت به هم متصل می شوند و از درون آنها آتش زبانه می کشد. این تغییرات
چنان گُسترده و عمیق است که آسمان ها و زمین به آسمان ها و زمینی دیگر تبدیل می شوند.
9
65 « . تا انسان ها آمادة دریافت پاداش و کیفر شوند » : 10 چرا وقایع مرحلۀ دوم قیامت، رخ می دهند؟ پاسخ
66
و
67
وقایع مرحلۀ دوم قیامت را فقط نام ببرید.
پاسخ: 1) زنده شدن همۀ انسان ها.
2) کنار رفتن پرده از حقایق عالم.
3) بر پا شدن دادگاه عدل الهی.
4) حضور شاهدان و گواهان.
5) دادن نامۀ اعمال.
11
67
را توضیح دهید. « زنده شدن همۀ انسان ها » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
بانگ سهمناکی در عالم می پیچد و حیات مجدد انسان ها آغاز می شود. با این صدا، همۀ « بار دیگر » : پاسخ
مردگان دوباره زنده می شوند و در پیشگاه خداوند حاضر می گردند. در این هنگام، انسان هاي گناه کار به
دنبال راه فراري می گردند؛ دل هاي آنان سخت هراسان و چشم هایشان از ترس به زیر افکنده است.
12
21
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
67
را توضیح دهید. « کنار رفتن پرده از حقایق عالم » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
پاسخ:در آن روز، با تابیدن نور حقیقت از جانب خداوند پرده ها کنار می رود و اسرار و حقایق عالم آشکار
می شود و واقعیت همه چیز از جمله اعمال و رفتار و نیات انسان ها وحوادث تلخ و شیرینی که در زمین اتّفاق
افتاده است، آشکار می شود.
13
66
را توضیح دهید. « بر پا شدن دادگاه عدل الهی » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
پاسخ: با آماده شدن صحنۀ قیامت، رسیدگی به اعمال آغاز می شود و اعمال، افکار و نیت هاي انسان ها در
پروردگار سنجیده می شود و اگر عملی حتّی به اندازة ذره اي ناچیز باشد، به حساب آن نیز « عدل » ترازوي
معیار و میزان سنجش اعمال قرار می گیرد. ،« امامان » و « پیامبران » رسیدگی خواهد شد. اعمال
14
66
معیار و میزان سنجش اعمال دیگران قرار می گیرد؟ ،« امامان » و « پیامبران » چرا در قیامت؛ اعمال
پاسخ: زیرا اعمال آنان عین آن چیزي است که خدا به آن دستور داده است؛ از این رو هر چه عمل انسان ها
خواهد داشت. « افزون تري » به راه و روش آنان نزدیک تر باشد، ارزش
15
66
را توضیح دهید. « حضور شاهدان و گواهان » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
پاسخ: بر اساس آیات و روایات؛ در روز قیامت، شاهدان و گواهانی بر اعمال و رفتار انسان ها در پیشگاه
اعضاي بدن » و « فرشتگان الهی » ، « پیامبران و امامان » ؛ خداوند شهادت می دهند. برخی از این شاهدان
و ... هستند. « انسان
16
چهار مورد از شاهدان روز قیامت را فقط نام ببرید. 66
پاسخ: 1) پیامبران و امامان 2) فرشتگان الهی 3) اعضاي بدن انسان 4) قرآن و ...
17
66
بهترین شاهدان و گواهان روز قیامت اند؟ ،« امامان » و « پیامبران » چرا
پاسخ: زیرا همان گونه که در دنیا ناظر و شاهد بر اعمال انسان ها بوده اند، در روز قیامت نیز شاهدان دادگاه
عدل الهی اند. ( چون ظاهر و باطن اعمال انسان ها را در دنیا دیده اند و از هر خطایی مصون و محفوظ اند. )
18
در روز قیامت، شاهد و ناظر بر همۀ پیامبران و اُمت ها، کیست؟ 66
پاسخ: رسول خدا(ص)
19
66
به کدام گروه ،« وإِنَّ علَیکُم لَحافظینَ * کرَاما کَاتبِینَ * یعلَمونَ ما تَفْعلُونَ »: آیات 10 تا 12 ، سورة انفطار
از شاهدان روز قیامت اشاره دارند؟
آنها در طول زندگی انسان ها، همواره مراقب ایشان بوده اند و تمامی أعمال آنها ؛« فرشتگان الهی » : پاسخ
را ثبت و ضبط کرده اند.
20
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
22
67
را توضیح دهید. « شهادت اعضاي بدن انسان » از گواهان روز قیامت
پاسخ: برخی آیات و روایات، از شهادت اعضاي بدن انسان یاد می کنند. بدکاران در روز قیامت سوگند دروغ
می خورندتا شاید خود را از مهلکه نجات دهند. در این حال، خداوند بر دهان آنها مهر خاموش یمی زند و اعضا
و جوارح آنها به إذن خداوند شروع به سخن گفتن می کنند و علیه صاحب خود شهادت می دهند. بدکاران از
مشاهدة گواهی اعضاي بدن خویش، به شگفت می آیند وخطاب به آنها با لحنی سرزنش آمیز می گویند که:
« ؟ چرا علیه ما شهادت می دهید
21
67
وقَالُوا لجلُو دهم لم شَهِدتُّم علَینَا قَالُوا أَنطَقَنَا اللَّه الَّذي أَنطَقَ کُلَّ شَیء » آیۀ 21 ، سورة فُصلت
از زبان چه کسانی نقل شده و به کدام دسته از شاهدان قیامت اشاره دارد؟ « ...
اعضاي بدن انسان ( به صورت عام ) و جلُودهم =پوست هایشان ( به صورت خاص) ؛« بدکاران » : پاسخ
22
67
گزاره ي زیر را تکمیل کنید:
را به دست چپ آنها می دهند. « ...... » را به دست راست و نامۀ عمل « ...... » نامۀ عمل قیامت
« بدکاران » - « نیکوکاران » : پاسخ
23
67
مقایسه نمایید. « آخرت » را با نامۀ عمل او در « دنیا » نامۀ عمل انسان در
پاسخ: بین نامۀ عمل انسان در قیامت با نامه هاي ثبت شده او در دنیا، تفاوت اساسی وجود دارد. نامه هاي
این دنیا، صرفاً گزارشی از عمل انسان است که به صورت کلمات و نوشته درآمده است؛ اما نامۀ عمل انسان
در آخرت، به گونه اي است که خود عمل و حقیقت آن را در بر دارد. از این رو، تمام أعمال انسان در قیامت
با صورت هاي بسیار زیبا و لذّت بخش « خوب » حاضرمی شوندو انسان عین اعمال خود را می بیند و کارهاي
با صورت هاي بسیار زشت و وحشت زا و آزار دهنده، مجسم می شوند. « بد » تجسم می یابند و کارهاي
24
ردیف درس هفتم ( فرجام ) صفحه
راهنمایی می کنند. 75 « ...... » پس از پایان حسابرسی، نیکوکاران و رستگاران را به سوي
الف) دوزخ ب) برزخ ج) قیامت د) بهشت
1
75
ویژگی هاي جایگاه نیکوکاران ( بهشت ) را بنویسید.
پاسخ: 1) بهشت آمادة استقبال و پذیرایی از آنهاست.
2) زمانی که بهشتیان سر رسند، درهاي بهشت را به روي خود گشوده می بینند.
در دارد که بهشتیان از آن درها وارد می شوند. « هشت » 3) بهشت
می کنند. « سلام » 4) از هر دري فرشتگان براي استقبال به سوي بهشتیان می آیند و به آنها
5) هر یک از بهشتیان در درجه اي خاص از بهشت قرار می گیرند.
2
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
23
از یک در وارد بهشت می شوند؟ 75 « پیامبران » کدام گروه، با
الف) مؤمنان ب ) مسلمانان ج) شهیدان د) فقیهان
3
زمانی که فرشتگان به استقبال رستگاران و بهشتیان در بهشت می آیند، به آنان چه می گویند؟ 75
خوش آمدید؛وارد شوید و براي همیشه »: و به آنان می گویند « سلام می کنند » پاسخ: فرشتگان به بهشتیان
« . در آن زندگی کنید
4
رستگاران در پاسخ محبت هاي فرشتگان الهی در بهشت چه می گویند؟ 75
« . خداي را سپاس که به وعدة خود وفا و این جایگاه { بهشت } را به ما عطا کرد » : پاسخ
5
رستگاران بهشتی هر چه دل هایشان تمنّا و دیدگانشان را خوش آید، آماده می بینند. 75
صحیح غلط
6
سپاس خدا توسط رستگاران، معلول و نتیجه چیست؟ 75
پاسخ: معلول و نتیجۀ زدودن و دور کردن حزن و اندوه و رنج و درماندگی از آنان است.
7
بالاترین نعمت بهشت که رستگاران آن را می یابند و از آن مسرورند، چیست؟ 75
پاسخ: رسیدن به مقام خشنودي خدا ( = کسب رضایت الهی )
8
بهشتیان در بهشت با چه کسی هم صحبت اند و با چه جمله اي مترنم اند؟ 75
مترنم اند. « خدایا! تو پاك و منزّهی » هم صحبت اند و با جملۀ « خدا » پاسخ: بهشتیان با
9
75
است؟ « دار السلام » یا « سراي سلامتی » ، چرا بهشت براي بهشتیان
پاسخ: زیرا هیچ نقصانی، اندوهی، غصه اي، خوف و ترسی، عجزي، بیماري اي، جهلی، مرگ و هلاکتی، و
خلاصه، هیچ ناراحتی و رنجی در آنجا نیست.
10
75
کدام گزینه، بیانگر ویژگی جایگاه نیکوکاران در بهشت نیست؟
الف) نعمت هاي دائمی آن هیچ گاه خستگی و سستی و ملامت نمی آورد.
ب) در آنجا انسان، همیشه احساس طراوت و تازگی می کند.
ج) هیچ ناراحتی و رنجی در آنجا براي بهشتیان نیست.
د) همۀ بهشتیان از یک در وارد بهشت می شوند و جایگاه یکسانی دارند.
11
دوستان و هم نشینان انسان بهشتی در بهشت، چه کسانی هستند؟ 75
پاسخ: پیامبران، راستگویان، شهیدان و نیکوکاران ( و آنان چه نیکو هم نشینانی هستند. )
12
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
24
76
زنان و مردان بهشتی، چگونه در بهشت به سر می برند و زندگی آنان در آنجا چگونه است؟
صورت و قیافه در بهشت به سر می برند.زندگی آنان در آنجا، سرشار « جوان ترین » و « زیباترین » پاسخ: در
است. « سرور » و « لذّت » ،« عشق » از
13
76
چه ویژگی هایی دارند؟ « همسران بهشتی »
عاشق » و پیوسته « خوش و خرّم » ،« پاك و طاهر » ،« جوان و شاداب »،« خوش رفتار و زیبا رو » : پاسخ
از همسر خود هستند. « و خُرسند
14
76
می شوند؟ « جهنّم » پس از پایان محاکمۀ قیامت، دوزخیان چگونه وارد
پاسخ: دوزخیان، گروه گروه به سوي جهنّم رانده می شوند و در حالی که در غل و زنجیر بسته شده اند، در
جایگاهی تنگ افکنده می شوند.
15
76
آتش جهنّم، چگونه است و نتیجه و حاصل چیست؟
است و براي « عمل خود انسان ها » است. این آتش، حاصل و نتیجۀ « بسیار سخت و سوزاننده » : پاسخ
همین، از درون جان آنها شعله می کشد.
16
76
زمانی که نالۀ حسرت دوزخیان بلند می شود، چه می گویند؟ بنویسید.
همراه بدکاران » ؛« از محرومان دستگیري نمی کردیم » و « ما در دنیا نماز نمی خواندیم » : پاسخ: می گویند
« . روز رستاخیز را تکذیب کردیم » و « در معصیت خدا فرو رفتیم
17
76
حسرت دوزخیان با چه عباراتی بیان شده است؟بنویسید.
پاسخ: 1) اي کاش خدا را فرمان می بردیم و پیامبر او را اطاعت می کردیم.
2) اي کاش فلان شخص را به عنوان دوست خود انتخاب نمی کردیم.
3) دریغ بر ما، به خاطر آن کوتاهی هایی که در دنیا کرده ایم.
18
حسرت دوزخیان، معلول و نتیجۀ چیست؟ 76
« کوتاهی هاي خود آنها در دنیا » و « انتخاب دوست بد » ،« عدم پذیرش فرمان خدا و پیامبر او » : پاسخ
19
76
پروردگارا ! شقاوت بر ما چیره شد و ما مردمی »: چه کسانی در قیامت این گونه به خداوند می گویند
ما را از اینجا { دوزخ }، بیرون » ؛« دوزخیان » : و چه درخواستی از خدا م یکنند؟ پاسخ « . گمراه بودیم
« . بر که اگر به دنیا بازگردیم، { عمل صالح } انجام می دهیم
20
77
پاسخ قطعی خداوند به دوزخیان که خواهان بازگشت دوباره به دنیا را دارند، چیست؟
«؟ آیا در دنیا به اندازة کافی به شما عمر ندادیم تا هر کس می خواست به راه راست آید » پاسخ: این است که
« . ما می دانیم که اگر به دنیا بازگردید، همان راه گذشته را پیش می گیرید »
21
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
25
دوزخیان، سبب گمراهی خود را گاهی چه کسانی می شمارند؟ 77
سبب گمراهی ما شدند. « بزرگان و سرورانِ ما » و « شیطان » : پاسخ: می گویند
22
77
شیطان در پاسخ دوزخیان که او را علّت گمراهی خود معرفی می کنند، چه می گوید؟
خدا به شما وعدة راست داد و من به شما وعدة دروغ دادم؛ اما من بر شما تسلّطی نداشتم. من » : پاسخ
« . فقط شما را فرا خواندم و شما نیز مرا پذیرفتید. مرا ملامت کنید، خود را ملامت کنید
23
77
چرا دوزخیان، به نگهبانان جهنّم رو می آورند و آنها در جوابشان چه می گویند؟
ولی فرشتگان { نگهبانان دوزخ } می گویند: « تا آنها، برایشان از خداوند تخفیفی بگیرند » : پاسخ
فرشتگان نیز تقاضاي « ! بلی » : آنان می گویند « ؟ مگر پیامبران براي شما دلایل روشنی نیاوردند »
« . آنها را نمی پذیرند و درخواستشان را بی جا می دانند
24
78
چند گونه است؟ بنویسید. « کیفر » و « پاداش » ،« عمل » رابطۀ میان
چند گونه است؟ آنها را نام ببرید. « جزاي آن » و « عمل » رابطۀ میان
پاسخ: 1) قرار دادي 2) نتیجۀ طبیعی خود عمل ( طبیعی ) 3) تجسم خود عمل
25
25
78
را توضیح دهید. « رابطۀ قرار دادي » از میان رابطه هاي میان عمل و جزاي آن
اگر کارگر در » پاسخ: گاهی پاداش و کیفر بر اساس مجموعه اي از قراردادها تعیین می شود؛ مانند اینکه
اگر » ، همچنین « . طول روز، کار معینی را انجام دهد، دستمزد مشخّصی در برابر آن کار دریافت می کند
کسی مرتکب جرمی شود، مطابق با قوانین و مقررات به پرداخت جریمۀ نقدي یا زندان ونظایر آن محکوم
است و انسان ها « قراردادي » رابطۀ میان آن کارها و این گونه پاداش ها و کیفرها، یک رابطۀ « . می شود
می توانند با وضعِ قوانین جدید این رابطه ها را تغییر دهند.
26
برقرار گردد؟ 79 « عدالت » تناسب میان جرم و کیفر در کدام رابطه باید باشد، تا
الف) قراردادي ب) طبیعی ج) برزخی د) حقیقی
17
79
را توضیح دهید. « نتیجۀ طبیعی خود عمل » از میان رابطه هاي میان عمل و جزاي آن
پاسخ: گاهی پاداش و کیفر،محصول طبیعی خود عمل است و انسا نها نمی توانند آن را تغییر دهند، بلکه
برنامۀ زندگی خود را تنظیم و سعادت زندگی ، « آگاهی کامل از آن » کنند و با « هماهنگ » باید خود را با آن
اگر کسی سیگار بکشد و بهداشت را رعایت نکند، به امراض گوناگونی مبتلا » خویش را تأمین کنند. مثلاً
« اگر کسی اهل مطالعه و تحقیق باشد، به طور طبیعی به علم و آگاهی دست می یابد » ، همچنین « . می شود
« . اگر روزانه ورزش کند، به سلامت و تندرستی خود کمک کرده است » یا
18
است؟ 79 « کامل تر » و « عمیق تر » ، کدام نوع رابطه میان عمل و جزاي آن
الف) تجسم عمل ب) تجسم روح ج) طبیعی د) قراردادي
19
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
26
آنچه انسان با خود به قیامت می برد، چیست؟ 79
« . باطن اعمالی است که اکنون در دنیا قابل مشاهده نیست » : پاسخ
20
79
هر عملی چند جنبه دارد؟ آنها را نوشته، با هم مقایسه نمایید.
،« جنبۀ باطنی » بعد از عمل از بین می رود اما ؛« جنبۀ ظاهري » .« باطنی » و « ظاهري » ؛ جنبه « دو » : پاسخ
هر انسانی باقی می ماند. بنابراین، هر عملی که ما در زندگی دنیوي انجام « روح » هرگز از بین نمی رود و در
به صورت زشت یا زیبا، لذّت بخش یا دردآور، مجسم « جهان آخرت » می دهیم، حقیقت و باطن آن عمل در
به عنوان پاداش یا « قیامت » می شود و انسان خود را در میان باطن اعمال خود می بیند. پس؛ آنچه در روز
ماست. « عین عمل » ، کیفر به ما داده می شود
21
79
به عنوان پاداش یا کیفر به ما داده می شود، چگونه است؟ با ذکر مثال توضیح « قیامت » آنچه در روز
کسی که مال یتیمی را به ناحق می خورد، اگر باطن و » به عنوان مثال ؛« . عین عمل ماست » : دهید. پاسخ
چهرة واقعی عمل او در همین دنیا برملا شود، همگان خواهند دید که او در حال خوردن { آتش } است اما
در دنیا این آتش آشکار نمی شود و هنگامی که وارد جهان آخرت می شود و پرده ها کنار می رود، حقیقت و
باطن عمل عیان و آشکار می گردد و آتش از درون او زبانه می کشد.
22
79 « إِنَّ الَّذینَ یأْکُلُونَ أَموالَ الْیتَامى ظُلْما إِنَّما یأْکُلُونَ فی بطُونهِم نَارا وسیصلَونَ سعیرًا »: آیۀ شریفۀ 10 نساء
اشاره دارد؟ « جزاي آن » و « عمل » به کدام نوع رابطۀ میان
پاسخ: رابطۀ سوم ( یعنی، تجسم خود عمل ).
23
79
براي تو ناچار هم نشینی خواهد بود که هرگز از تو جدا نمی گردد و با تو دفن می شود. آنگاه »
آن همنشین در رستاخیز با تو برانگیخته می شود و تو مسئول آن هستی. پس دقّت کن، هم نشینی که
: « . انتخاب می کنی، نیک باشد
الف) نصایح بالا، از زبان کدام معصوم نقل شده است؟ پاسخ: رسول خدا(ص)
انسان. « کردار » یا « عمل » : ب) آن همنشین، چه نام دارد؟ پاسخ
24
79
چرا رسول خدا(ص) به یکی از یاران خود نصیحت می کند که در انتخاب هم نشین(عمل) دقّت کند؟
خواهد بود و در غیر این صورت،موجب « انسش » باشد مایۀ « نیک » ، پاسخ: زیرا اگر هم نشین او
او می شود. « وحشت »
25
79
چه چیزي از اعمال، براي انسان نمایان می شود؟ « قیامت » در عرصۀ
نمایان می شود « خود عمل » پاسخ: تصویر اعمال انسان یا گزارشی از عمل وي، نمایش داده نمی شود؛ بلکه
خود را می بیند. « عین عمل » و هر کس
26
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
27
ردیف درس هشتم ( آهنگ سفر ) صفحه
تعیین می شود. صحیح غلط 86 « رفتار آنان در دنیا » 1 سرنوشت ابدي انسان ها بر اساس
هدف از خلقت انسان، چیست؟ 86
اوست. « رسیدن به مقام قرب » و « عبادت و بندگی خدا » : پاسخ
2
86
چه کسی در دنیا زندگی لذّت بخش و مطمئن و در آخرت رستگاري و خوشبختی ابدي را به دست
خواهد آورد؟ پاسخ: هر کس هدف عبادت و بندگی خدا و رسیدن به مقام قرب او را دریابد و زندگی خود را
در مسیر این هدف قرار دهد.
3
86
ما براي رسیدن به هدف بزرگ عبودیت خداوند و مقام قربی او، لازم است چگونه عمل کنیم؟
پاسخ:لازم است برنامه ریزي کنیم و قدم در راهی بگذاریم که پایان و سرانجامی زیبا داشته باشد و در راهی
قرار نگیریم که خود را گرفتار آتش دوزخ کرد.
4
86
براي گام گذاشتن در مسیر بندگی و اطاعت خدا و همچنین براي ثابت قدم ماندن در این راه،
شایسته است چه اقداماتی را انجام دهیم؟
پاسخ: 1) تصمیم و عزم براي حرکت 2) عهد بستن با خدا
3) مراقبت 4) محاسبه و ارزیابی
5
87
به سؤالات زیر پاسخ دهید:
است. « قصد » و « اراده » به چه معناست؟ پاسخ: به معناي « عزم » ( الف
می سازد. ( عملی- علمی ) « ...... » ، آنچه را که انتخاب کرده است ،« عزم » و « اراده » ب) آدمی با
است. صحیح غلط « یکسان » ، ج) عزم و ارادة انسا نها
است. ( سخت تر - آسان تر ) « ...... » باشد، رسیدن به هدف « قوي تر » د) هر قدر عزم
ه) دو مورد از آثار عزم قوي را نام ببرید.
پاسخ: 1) استواري بر هدف 2) شکیبایی و تحمل سختی ها براي رسیدن به آن هدف.
و) کارهاي بزرگ، عزم بزرگ می خواهد. صحیح غلط
ز) افرادي که عزم و ارادة ضعیف دارند را با صاحبان عزم قوي مقایسه نمایید.
پاسخ: آنان که عزم و ارادة ضعیفی دارند، در برابر تُند باد حوادث تاب نمی آورند و مشکلات راه آنان را به
عق بنشینی وادار می کند اما آنان که عزم قوي دارند، سرنوشت را به دست حوادث نمی سپارند و با قدرت به
سوي هدف قدم بر می دارند. ( داستان زندگی پیامبران و بزرگان دین، گواه این مدعاست. )
6
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
28
87
از موارد گام گذاشتن در مسیر بندگی و اطاعت خدا و همچنین براي ثابت قدم ماندن در این راه،
قدم دوم یعنی؛ ( عهد بستن با خدا ) را توضیح دهید.
شناخته و می خواهد در این مسیر قدم بگذارد، با ،« بندگی خداست » پاسخ: کسی که راه سعادت را که همان
خداي خود پیمان می بندد که آنچه را خداوند براي رسیدن به این هدف مشخص کرده است، انجام دهد
ساخته « رضایت خود » ما را قرین « راه سعادت » ، سازد. چقدر زیباست که خداوند « خشنود » و خداوند را
است.
7
87
خواهد بود؟ « ناخشنود » و چه زمانی از ما « خشنود » و « راضی » چه زمانی خدا از ما
گام برداریم؛ « در مسیر سعادت و خوشبختی خود » پاسخ: زمانی خدا از ما راضی و خشنود خواهد بود که ما
قدم برداریم. « به خود ظلم کنیم و در مسیر هلاکت خویش » و زمانی از ما ناخشنود خواهد بود که
8
88
دربارة عهد خود با خدا خوب است، دو پیشنهاد را انجام دهیم؛ آن ها را بنویسید.
پاسخ: اول: براي عهد بستن با خدا، بهترین زمان ها را انتخاب کنیم. بعد از نماز، شب هاي قدر و شب و یا
روز جمعه زمان هاي خوبی براي عهد بستن با خدا هستند.
دوم: عهد و پیمان خود را در زمان هاي معینی، مانند آخر هر هفته، آخر ماه یا شب هاي قدر هر سال، تکرار
کنیم تا استحکام بیشتر پیدا کند و به فراموشی سپرده نشود.
9
88
باقی ماندن بر پیمان خود با خدا و وفاي بر عهد، چه نتیجه اي را در پی دارد؟ شکستن پیمان چگونه
را به دنبال « شرمندگی در مقابل او » همچنین، شکستن پیمان « رضایت خدا را در پی دارد » : است؟ پاسخ
می آورد.
10
کرد؟ 88 « مراقبت » چرا از عهدي که ابتدا بسته می شود، مانند نوزاد تازه متولّد شده باید
« . تا با عهد شکنی، آسیب نبیند » : پاسخ
11
88
گذشت ایام، آفاتی در پی دارد و موجب از هم گسیختگی » : حدیث امام علی(ع) که در آن می فرمایند
با کدام یک از اقدامات مربوط به گام گذاشتن در مسیر بندگی و اطاعت « . تصمیم ها و کارها می شود
دارد؟ « ارتباط » ، خدا و ثابت قدم ماندن در این راه
« مراقبت » : پاسخ
12
88
کسی که عهد می بندد هر روز نیم ساعت قبل از طلوع آفتاب، از خواب برخیزد و پس از نماز صبح،
یک صفحه قرآن بخواند؛ باید مراقب چه چیزهایی باشد؟
« کارهاي دیگر، او را به خود مشغول نکند و این تصمیم خود را فراموش نکند » پاسخ: باید مراقب باشد که
« . عواملی را که سبب سستی در اجراي این تصمیم می شود، از سر راه بردارد » و نیز
13
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
29
است؟ 88 « محاسبه » چرا بعد از مراقبت، نوبت
پاسخ: تا میزان موفقیت و وفاداري به عهد، به دست آید و عوامل موفقیت یا عدم آن، شناخته شود.
14
88
بعد از محاسبه، اگر معلوم شود که در انجام عهد خود با خدا موفّق بوده ایم، چه کاري را خوب است
انجام دهیم؟چرا؟
«. سپاس و شکرگزاري خداوند؛ زیرا می دانیم که او بهترین پشتیبان ما در انجام پیمان هاست » : پاسخ
15
88
و
89
اگر پس از محاسبۀ خود، معلوم شود که سستی ورزیده ایم باید چه کاري را انجام بدهیم؟
پاسخ: باید خود را سرزنش کنیم و مورد عتاب قرار دهیم و از خداوند طلب بخشش کنیم و با تصمیم قوي تر
دوباره با خداوند عهد ببندیم و وارد عمل شویم. یادمان باشد که یک حسابرسی بزرگ در قیامت در پیش
داریم و اگر خودمان در اینجا به حساب خود نرسیم، در قیامت به طور ج دي اعمال ما را محاسبه خواهند کرد.
« . به حساب خود رسیدگی کنید، قبل از اینکه به حساب شما برسند » : پیامبراکرم(ص) فرمود
16
89
کارهاي خود را ارزیابی « هر شب » بهتر است چه زمانی به محاسبۀ خود بپردازیم؟پاسخ: بهتر است
نیز به حساب آن هفته، رسیدگی کنیم. همچنین، سالی یک بار برنامۀ سال خود « پایان هفته » کنیم و در
را مرور کنیم.
17
89
یکی از بهترین زمان هاي محاسبۀ سالانه، چه موقع است؟ چرا؟
تا بتوانیم بر اساس آن، تصمیم هاي بهتري براي « شب هاي قدر ماه مبارك رمضان است » : پاسخ
آینده بگیریم.
18
89
چه فرمود؟ «؟ چگونه »، از نظر امیرالمؤمنین علی(ع)، زیرك ترین انسان ها کیست؟ زمانی که سؤال شد
حساب بکشد.( یعنی، چون صبح تا شب به « بعد از مرگ » براي « عمل خود » و « از خود » پاسخ: کس یکه
اي نفس! امروز روزي که بر تو گذشت و دیگر باز » : کار و زندگی پرداخت، در شب به خود برگردد و بگوید
نمی گردد، خدا دربارة این روز از تو خواهد پرسید که آن را چگونه گذارندي و در آن چه کردي؟ آیا به یاد او
( « ... و سپاس از او بودي؟ آیا گره از کار فروبستۀ مؤمنی گشودي؟ آیا گرد غم از چهر ه اي زدودي؟ و
19
برترین اسوه ها، چه کسانی هستند؟ 91
« ( پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت ایشان (ع » : پاسخ
20
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
30
91
چرا براي حرکت در مسیر هدف، وجود اسوه و الگوهایی که راه را با موفقیت طی کرده و به مقصد
است؟ « بسیار ضروري » ، رسیده اند
پاسخ: زیرا وجود این الگوها؛ 1) به ما ثابت می کند که این راه، موفقیت آمیز است.
2) می توان از تجربۀ آنان استفاده نمود و مانند آنان عمل کرد.
به هدف رسید. « سریع تر » 3) از همه مهم تر؛ اینکه، می توان از آنان کمک گرفت و به دنباله روي از آنان
21
قرآن کریم، نیکوترین اسوه را چه کسی معرفی نموده است؟ 91
{ « . رسول خدا(ص)، براي شما نیکوترین اسوه است » : پاسخ: رسول خدا(ص) {قرآن کریم می فرماید
22
91
پیامبر اکرم (ص)، ما را به الگو گرفتن از چه کسانی دعوت کرده اند؟چرا؟
زیرا به عنوان انسان هایی برتر، مسیر زندگی خود را با موفقیت پیموده اند ؛« اهل بیت خویش » : پاسخ
و پیروي از آنان موجب رستگاري و نجات انسان می شود.
23
91
چگونه می شود انسان هاي بزرگی را که در حدود 1400 سال قبل زندگی » اگر از شما سؤال شود که
اسوه بودن آن بزرگان مربوط به اموري که به » : چه پاسخ خواهید داد؟ پاسخ « کرده اند، اسوه قرار داد
طور طبیعی و با تحولات صنعتی تغییر می کنند، نیست. وسایل حمل و نقل، وسایل خانه، امکانات شهري،
شکل و جنس پارچه ها و لباس ها از این قبیل اند. اسوه بودن در اموري است که همواره براي بشر خوب و
با ارزش بوده اند و با گذشت زمان، حتّی درك بهتري از آنها نیز به دست آمده است.
24
91
طبق نقل امام حسین(ع) از پدر گرامی خویش، رسول خدا(ص) در منزل، اوقات خویش را به چند
دسته تقسیم می کرد؟بنویسید.
1) قسمتی براي عبادت. 2) قسمتی براي اهل خانه. 3) قسمتی براي رسیدگی به ؛« سه قسمت » : پاسخ
کارهاي شخصی. ( سپس آن قسمتی را که به خود اختصاص داده بود، میان خود و مردم تقسیم م یکرد و
و مردم را به حضور می پذیرفت و به کارهایشان رسیدگی می کرد. )
25
از حدیث بالا ( 25 )، چه چیزي به دست می آید؟ 91
درس و الگویی همیشگی است که از حدیث بالا به دست می آید. ،« تقسیم زمان » و « برنام هریزي » : پاسخ
26
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
31
91
پیامبر(ص) یک انسان معصوم است؛چگونه می توان ایشان را اسوه قرار داد و مثل »: اگر سؤال شود
چه پاسخی باید بدهیم؟ « ؟ او عمل کرد
ما، ایشان را اسوة کامل خود قرار می دهیم؛ چون می دانیم که هر کاري که انجام داده،درست » : پاسخ
بوده و مطابق دستور خداوند بوده است. اما اسوه قرار دادن ایشان، به این معنا نیست که ما عین او
باشیم و در همان حد عمل کنیم، بلکه بدین معناست که در حد توان از ایشان پیروي کنیم و خود را به راه
« . و روش ایشان نزدیک تر کنیم
27
93
ممکن است زمان هرز رفته و تلف شده داشته باشد؟ « انسان » چرا در میان موجودات، فقط
است، می تواند با انتخاب صحیح به هدف هاي خود برسد و می تواند با عدم « مختار » پاسخ: زیرا موجودي
استفاده از این نعمت الهی، زمان هرز رفته و تلف شده داشته باشد؛ در حالی که موجودات دیگر از این
نعمت محروم اند.
28
است، چیست؟ 93 « اسوه » مقصود از این که رسول خدا(ص)، براي مسلمانان
نمود. « تبعیت » و از ایشان « می توان به راه او رفت » پاسخ: یعنی
29
32
به خوبی، دلالت بر چه موضوعی دارند؟
پاسخ: دلالت بر این موضوع دارند که این جهانِ آفرینش، ب یهدف نیست و هر موجودي بر اساس برنامه
در حرکت اند. « حکیمانه اي » حساب شده اي به این جهان گام نهاده است و به سوي هدف
5
15
انسان ، مانند موجودات دیگر به سوي هدف حکیمانه اي در حرکت است و از این » : چرا می گوییم
« ؟ قاعدة کلّی جدا نیست
پاسخ: زیرا قطعاً هدفی از آفرینش او وجود داشته است. هدفی که گام نهادن او در این دنیا، فرصتی است
که براي رسیدن به آن هدف به او داده شده است. البته در چگونگی رسیدن به هدف، میان انسان و
موجوداتی همچون حیوانات و گیاهان، تفاوت هایی وجود دارد.
6
1
15
تفاوت هایی که میان انسان و موجوداتی مانند حیوانات و گیاهان وجود دارد را بنویسید.
پاسخ: اولین تفاوت آن است که انسان خود باید هدف از خلقت خود را بشناسد و آن را انتخاب کند و به
به سوي « غریزي » و حیوانات به صورت « طبیعی » سوي آن گام بردارد؛ در حالی که گیاهان به صورت
هدف خود حرکت می کنند.
است و عطش او در دستیابی به خواسته هایش نه تنها « بی نهایت طلب » دوم آن که انسان داراي روحیه اي
کم نمی شود، بلکه روز به روز افزون م یگردد.
7
15
است، آن « بی نهایت طلبی » یکی از تفاوت هاي اساسی انسان با موجوداتی مانند حیوانات و گیاهان
را توضیح دهید.
است وعطش او در دستیابی به خواسته هایش نه تنها « بی نهایت طلب » پاسخ: آن که انسان داراي روحیه اي
کم نمی شود، بلکه روز به روز افزون می گردد. او به دنبال چیزي است که هرگز پایان نمی پذیرد و تمام
نمی شود. این انسان بی نهایت طلب، در زندگی خود همواره در حال انتخاب است؛ هدف هایی که پایان نیابد
دارند و هنگامی که به سر ح دي از رشد « محدودي » و تمام نشود. در حالی که حیوانات و گیاهان هد فهاي
یافته است. « پایان » می شوند؛ چنان که گویی راهشان « متوقّف » ، و کمال می رسند
8
16
منشأ اختلاف انسان ها در انتخاب هدف، چیست؟ توضیح دهید.
پاسخ: اندیشه و طرز تفکّر انسان ها؛ زیرا هر کس با بینش و نگرش خاص خود به سراغ هدفی می رود. اگر
کسی چنین بیندیشد که کمک به دیگران ارزشمند است،می کوشد به دیگران کمک کند. کسی هم که فکر
می کند داشتن شهرت مهم است، همۀ زندگی خود را در مسیر رسیدن به شهرت قرار می دهد. اگر کسی
مقاصد کوچک در نظرش مهم جلوه کند، به سوي همان مقاصد می رود و گمان می کند این هدف ها می توانند
میل بی نهایت طلب درونش را آرام کنند. کسی هم که کمالات و خوبی هاي متعالی و بزرگ را شناخته، به آنها
دل می بندد و براي رسیدن به آنها می کوشد.
9
16
براي انتخاب صحیح هدف ها و دل بستن به آنها، باید چگونه به آنها رتبه دهیم؟توضیح دهید.
پاسخ: باید ارزش هدف ها را مشخص کنیم و متناسب با ارزشی که دارند، به آنها رتبه دهیم. این چنین،
تقسیم می شوند. هدف ها و دل بستگی هاي پایان پذیر، « فرعی » و « اصلی » هدف هاي زندگی به هدف هاي
به شمار می آیند و هدف هاي پایان ناپذیر و همیشگی مانند خیرخواهی « فرعی » مثل مال و ثروت، هدف هاي
محسوب می شوند. « اصلی » نسبت به دیگران، هدف
10
براي زندگی انسان مهم هستند؟چرا؟ 16 « اصلی » آیا فقط اهداف
مهم و خوب اند و براي زندگی ما ضروري اند. مهم « فرعی » و « اصلی » پاسخ: خیر، بلکه هر دوي اهداف
دل نبندیم « فرعی » قرار ندهیم و آن قدر به اهداف « اصلی » را به جاي هدف « فرعی » این است که هدف
شود. « اصلی » که مانع رسیدن به هدف
11
2
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
17
در میان هدف هاي انسان؛ برترین، کامل ترین و ارزشمندترین هدف کدام است؟توضیح دهید.
پاسخ: تقرّب الهی؛ هر کس اندکی تأمل کند، می بیند که در درون خود در جست و جوي سرچشمۀ
است که « خداوند » خوبی ها و زیبایی هاست و تا به آن نرسد، آرام و قرار ندارد. این سرچشمه، همان
است و کمالات و خوبی هایش حد و اندازه ندارد. « نامحدود » خالق همۀکمالات و زیبایی هاست؛ او که خود
هر کمال و خوبی از او سرچشمه می گیرد و در جهان گسترده می شود.
12
17
است و خوبی ها را به صورت بی پایان می خواهد، شایسته است « بی نهایت طلب » اگر روح انسان
که تنها چه کسی را به عنوان هدف نهایی خود انتخاب کند؟
پاسخ: خدا و بندگی او
13
17
خداوند، آفرینش جن و انسان را به خاطر کدام هدف می داند و کدام آیه، بیانگر این مطلب است؟
« ذاریات، ٥٦ » (( پاسخ: عبادت و بندگی او – (( وما خَلَقْت الْجِنَّ والْإِنس إِلَّا لیعبدونِ
14
17
منظور از این که هدف اصلی انسان در زندگی باید عبادت و بندگی خداوند باشد، چیست؟
پاسخ: یعنی فقط انجام برخی اعمال عبادي نیست. درست است که نماز و روزه و ... عبادت اند و عبادات با
ارزشی نیز هستند؛ اما بر اساس تعالیم دین اسلام، هر حرکت و عملی نیز که براي کسب رضایت خداوند و
است.از خدمت به محرومان گرفته تا آشپزي در آشپزخانه « عبادت » ، بر اساس معیارهاي دینی صورت گیرد
از طلب علم و دانش گرفته تا خواندن سطري از کتاب،از سکوت ودم فرو بستن گرفته تا فریادکشیدن، همه
محسوب می شود. « عبادت » ، و همه اگر براي جلب رضاي خدا باشد
15
17
تعبیر کیست؟ آن را بنویسید. « زندگی به خاطر خدا » کامل ترین تعبیر دربارة
قُلْ إِنَّ صلاَتی ونُس کی ومحیاي و »: است که در آیۀ 162 ، انعام می فرماید « خداوند » پاسخ: تعبیر خود
« مماتی للّه رب الْعالَمینَ
16
18
باشد، چه نتایجی خواهد داشت؟ « خدا » اگر هدف و مقصد زندگی ما
پاسخ:در آن صورت خوشحالی ها و ناراحتی ها، شکست ها و پیروزي ها و بسیاري دیگر از مفاهیم کلیدي
زندگی، تعریف جدید پیدا می کند. شکست، دور شدن از خدا و پیروزي، نزدیک شدن به خدا معنا می شود.
در آن صورت، چیزي ما را خوشحال می کند که ما را به خدا برساند و چیزي ما را آزرده می کند که از خدا دور
سازد.
17
18
ویژة خداوند شود و به زندگی « رحمت » و « لطف » چه چیزي باعث می شود انسان شایستۀ دریافت
سعادتمندانه در دنیا و آخرت برسد؟
پاسخ: بندگی و عبادت خداوند
18
3
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
19
برخی انسان ها به هدفی بالاتر از لذّت هاي مادي و سرگرم شدن به آن نمی اندیشند:
الف) اینان به تعبیر قرآن کریم، کسانی هستند که به حیات دنیوي راضی شده و به آن آرام گرفته اند.
ب) اینان مصداق همان کسانی اند که بهترین و با ارزش ترین دارایی و سرمایۀ خود را صرف کارهاي کم
ارزش می کنند.
19
باشد، چه نتیجه اي خواهد داشت؟ 19 « جامع تر » و « برتر » به میزانی که هدف ما
پاسخ: هدف هاي بیش تري را در درون خود جاي می دهند.
20
19
توضیح دهید. ؟« با یک تیر چند نشان می زنند » افراد زیرك و باهوش با انجام چه هدفی، به اصطلاح
زیرا با این کار، هم از بهره هاي ما دي زندگی استفادة درست ؛« عبادت و بندگی خدا » پاسخ: با انتخاب
می کنند و هم از آن جایی که تمام کارهاي دنیوي خود را براي رضاي خدا انجام می دهند، جان و دل خود را
به خداوند نزدیک تر می کنند وسراي آخرت خویش را نیز آباد می سازند. اینان مانند کوهنوردي هستند که در
مسیر نزدیک شدن به قلّه، هم تندرستی خود را تأمین می کنند، هم از مناظر زیباي طبیعت لذّت می برند
و هم استقامت خود را افزایش می دهند.
21
20
آیۀ قرآنی 134 ، نساء (( من کَانَ یرِید ثَواب الدنْیا فَعند اللّه ثَواب الدنْیا والآخرَةِ )) دربارة چه موضوعی
است؟
پاسخ: به میزانی که هدف انسان برتر و جامع تر باشد، هدف هاي بیشتري را در درون خود جاي می دهد و بر
عکس.
22
20
عبادت و رضایت خداوند، به همان میزان که بزرگ وضامن خوشبختی ماست، چه چیزي را می طلبد؟
پاسخ: همت بزرگ و ارادة محکم می طلبد؛ همان طور که دست یابی به گوهرهاي گرانقدر دریاها، پشتکاري
شگرف می خواهد.
23
ردیف درس دوم ( پر پرواز ) صفحه
قرآن کریم، هدف خلقت انسان را چه چیزي بیان کرده است؟ 24
پاسخ: عبودیت خداوند.
1
او جز با چه چیزي میسر نمی شود؟ 24 « رستگاري » رشد و کمال انسان و در نتیجه
پاسخ: جز با گام برداشتن به سوي هدف عبودیت خداوند، میسر نمی شود.
2
24
اولین گام براي حرکت انسان در مسیر عبودیت خداوند، چیست و به چه معناست؟
،« سرمایه ها » است؛ یعنی شناخت « شناخت انسان » ، پاسخ: اولین گام براي حرکت انسان در این مسیر
درمسیر عبودیت است. « شناخت موانعِ حرکت انسان » و همچنین « استعدادهاي او » و « توانایی ها »
3
4
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
چه چیزي ، سودمندترین دانش ها شمرده شده است؟ 24
.« خودشناسی » : پاسخ
4
25 « برتري » خداوند، چگونه انسان را گرامی داشته و به او کرامت بخشیده و بر بسیاري از مخلوقات
به او. « معنوي » و « مادي » داده است؟ پاسخ: با دادن نعمت هاي
5
25
از کجا پی می بریم که خداوند متعال براي انسان در نظام هستی جایگاه ویژه اي قائل شده است؟
پاسخ: زیرا آنچه در آسمان ها و زمین است، براي انسان آفریده و توانایی بهره مندي از آنها را در وجود او
قرار داده است.
6
25
خداوند متعال براي اینکه انسان بتواند در مسیر رشد وکمال خود حرکت کند و به هدف خلقت دست
یابد، چه چیزهایی را در اختیارش قرار داده است؟ توضیح دهید.
دراختیارش قرارداده است؛شناخت انسان وسرمایه هایش،درگام نخست و بهر هگیري « سرمایه هایی »: پاسخ
از آنها در گام بعد، عامل بسیار مهمی براي حرکت به سوي هدف است.
7
25
و
26
سرمایه هاي وجودي انسان را فقط نام ببرید. ( 4 مورد )
پاسخ: 1) قدرت تفکّر و اندیشه 2) قدرت انتخاب و تصمیم گیري
3) گرایش به خیر و نیکی و بیزاري از بدي و زشتی 4) وجدان اخلاقی ( نفسِ لوامه )
8
25
پروردگار، به ما نیرویی عنایت کرده تا با آن بیندیشیم و مسیر درست زندگی را از راه هاي غلط، و »
خوب را از بد، تشخیص دهیم. حقایق را دریابیم و از جهل و نادانی دور شویم. درست را از نادرست
نام این توانایی چیست؟ « . و حق را از باطل تشخیص دهیم
« قدرت تفکّر و اندیشه » : پاسخ
9
25
چرا انسان مسئول سرنوشت خود است؟
پاسخ: زیرا خداوند، انسان را صاحب اراده و اختیار آفریده است.
10
25
خداوند، ما را صاحب اراده و اختیار آفریده و مسئول سرنوشت خویش قرار داد. سپس راه »
«. رستگاري و راه شقاوت را به ما نشان داد تا خود راه رستگاري را برگزینیم واز شقاوت دوري کنیم
نام این سرمایۀ انسان را نام برده و آیۀ مربوط به آن را بنویسید.
« إِنَّا هدینَاه السبِیلَ إِما شَاکرًا وإِما کَفُورا » : پاسخ: قدرت انتخاب و تصمیم گیري؛ آیۀ انسان، 3
11
5
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
25
چرا خداوند متعال، شناخت خیر و نیکی و گرایش به آن و شناخت بدي و زشتی و بیزاري از آن را در
ما قرار داد؟ پاسخ: تا به خیر و نیکی رو آوریم و از گناه و زشتی بپرهیزیم. از این روست که همۀ ما فضائلی
چون صداقت، عزّت نفس و عدالت را دوست داریم و از دورویی، حقارت نفس، ریا و ظلم بیزاریم. آیات 7
اشاره به این موضوع دارد. « ونَفْسٍ وما سواها فَأَلْهمها فُجورها وتَقْواها » : و 8 سورة شمس
12
26
کدام عامل، سبب می شود که انسان در مقابل گناه و زشتی واکنش نشان دهد و آن گاه که به گناه
آلوده شد، خود را سرزنش و ملامت کند و در اندیشۀ جبران آن برآید؟
یعنی « نفس لوامه » قرآن کریم، عامل درونی این حالت را ؛ « گرایش انسان به نیکی ها و زیبایی ها » : پاسخ
بیانگر « ولَا أُقْسم بِالنَّفْسِ اللَّوامۀِ »: نامیده و به آن سوگند خورده است. آیۀ قیامت، 2 « نفس سرزنشگر »
این مطلب است.
13
26
علاوه بر سرمایه هاي بزرگ، چرا خداوند، پیامبران و پیشوایان پاك و دلسوزي را همراه با کتابِ
راهنما براي ما فرستاد؟ پاسخ: تا راه سعادت را به ما نشان دهند و در پیمودن راه حق به ما کمک کنند.
14
26
هدف و مسیر حرکت هر کس با چه چیزهایی هماهنگی دارد؟توضیح دهید.
هماهنگی دارد. یعنی اگر کسی سرمایه اي اندك داشته باشد، به « سرمایه هایش » و « توانایی ها » پاسخ: با
کاري کوچک روي می آورد. ولی هر چه بر این سرمایه افزون گردد، هدف هاي بزرگ تري را می تواند مد نظر
قرار دهد و به کارهاي بزرگ تري رو آورد.
15
26
از حیوانات و گیاهان باشد؟ « متفاوت » چرا هدف و مسیر انسان باید
دارد؛ « راهنمایان الهی » و « وجدان » ،« عقل » پاسخ: زیرا انسان سرمایه هاي عظیم و ارزشمندي همچون
سرمایه هایی که حیوانات و گیاهان آن را ندارند. از آنجا که ما، بیش از حیوانات سرمایه و استعداد داریم،
از آنها باشد.پس، هدف ما نیز باید به وسعت سرمایه هایمان باشد. « متفاوت » قطعاً هدف ومسیر ما نیز باید
16
26
اگر هدف از خلقت ما خوردن،خوابیدن و خوش بودن در این دنیاي چند روزه بود، آیا به سرمایه هایی
همچون عقل ، وجدان و پیامبران نیاز داشتیم؟
پاسخ: عقلی که با دور اندیشی، ما را از خوشی هاي زودگذر منع می کند و وجدانی که با محکمه هایش، ما را
از راحت طلبی باز می دارد. اگر بنا بر خوردن و خوابیدن باشد، حیوانات از ما خوش تر زندگی می کنند! چون نه
عقل دارند که مانع آنان باشد و نه وجدانی که گاه و بیگاه آنان را سرزنش کند.
17
28
موانع رسیدن انسان به هدف کدام اند؟ نام ببرید.
پاسخ: 1) عامل درونی: ( نفس اماره ) 2) عامل بیرونی: ( شیطان )
18
28
خداي متعال، علاوه بر اینکه عوامل رشد وکمال را به ما نشان داده، عوامل سقوط و گناه و دور ماندن
از هدف را نیز به ما معرفی کرده است. صحیح غلط
19
6
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
28
انسان ها را براي رسیدن به لذّت هاي زودگذر ،« درونی » خداي متعال، به ما یادآوري می کند که عاملی
باز می دارد. میل سرکشی که « وجدان » و « عقل » دعوت می کند و از پیروي از « گناه » دنیایی، به
در درون انسان طغیان می کند و وي را به گناه فرا می خواند. نام این مانع رشد انسان، چیست؟
.« فرمان دهنده به بدي ها » یعنی ؛« نفسِ اماره » : پاسخ
20
طبق فرمایش امام علی(ع)، دشمن ترین دشمن انسان، کدام است؟ 28
پاسخ: همان نفسی که در درون انسان است. ( یعنی؛ نفس اماره یا فرمان دهنده به بدي ها )
21
28
خبر می دهد که خود را برتر از آدمیان می پندارد و سوگند یاد کرده « بیرونی » خداوند متعال، از عاملی
که فرزندان آدم را فریب دهد و از رسیدن به بهشت باز دارد. نام این مانع رشد انسان، چیست؟
.« شیطان » : پاسخ
22
28
چه می گوید؟ « أهل جهنّم » که فرصتی براي توبه باقی نمانده است، به « قیامت » شیطان، در روز
خداوند به شما وعدة حق داد؛ اما من به شما وعده اي دادم و خلاف آن عمل کردم. البته من بر شما » : پاسخ
تسلّطی نداشتم؛ فقط شما را به گناه دعوت کردم. این خودتان بودید که دعوت مرا پذیرفتید. امروز خود را
« . سرزنش کنید، نه مرا. نه من می توانم به شما کمکی کنم و نه شما می توانید مرا نجات دهید
23
28
شیطان، معمولاً از کدام راه ها ما را فریب می دهد؟بنویسید.
پاسخ: 1) غافل کردن از خدا و یاد او.
2) زیبا و لذّت بخش نشان دادن گناه.
3) سرگرم کردن به آرزوهاي سراب گونۀ دنیایی.
4) ایجاد کینه و دشمنی میان مردم.
24
28
آیا وجود شیطان، مانع اختیار و ارادة ما در تصمیم گیري ها می شود؟ چرا؟
پاسخ: خیر، زیرا کار او فقط وسوسه کردن و فریب دادن و جز این کار،راه نفوذ دیگري در ما ندارد.
این خود ما هستیم که به او اجازة وسوسه می دهیم و یا راه فریب را بر او می بندیم.
25
چرا خداوند، شیطان را از درگاه خود راند و براي همیشه طرد کرد؟ 29
پاسخ: چون فرمان خدا را براي سجدة بر انسان اطاعت نکرد.
26
29
کدام گزینه، گزارة زیر را تکمیل می کند؟
« . هیچ چیز مانند ............ بینی شیطان را به خاك نم یمالد » ،( طبق فرمایش امام عصر (عج
الف) نماز ب) روزه ج) زکات د) دعا
27
7
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
29
خداوند متعال ، به برخی از انسان ها خطاب می کند؛ من به خاطر تو شیطان را طرد کردم اما تو، او »
:« ! را دوست خود گرفتی و به اطاعت او درآمدي
الف) حدیث بالا از زبان کدام معصوم، نقل شده است؟ پاسخ: پیامبر اکرم(ص)
ب) حدیث بالا، دربارة کدام گروه آدمیان است؟
پاسخ: برخی آدمیان که در برابر خدا سجده نمی کنند و حلقۀ بندگی شیطان به گردن می آویزند.
28
ردیف درس سوم ( پنجره اي به روشنایی ) صفحه
34
چرا؟ ؟« نامحدود » است یا « محدود » ، استفاده از سرمایه هایی که خداوند در اختیار ما قرار داده
انسان، پایان می یابند. « مرگ » زیرا با ؛« محدود » : پاسخ
1
34
از پرسش هاي فراگیري که در طول تاریخ، ذهن عموم انسان ها را به خود مشغول کرده است،
.« آیندة انسان پس از آن » و « چیستی مرگ » : چیست؟ پاسخ
1. { چه سرانجامی در انتظار انسان است؟ }
2. { آیا واقعاً پس از امروز، فردایی در کار است؟ }
3. { اگر فردایی وجود دارد، چگونه است؟ }
2
چه زمانی داستان زندگی انسان پایان اندوهناك دارد؟بنویسید. 35
پاسخ: اگر یکباره با مرگ، راهی دیار فنا و نیستی شود.
3
دارند؛ آن ها را نام ببرید. 35 « دو دیدگاه » انسان ها، معمولاً در برخورد با مرگ
پاسخ: 1) اعتقاد به معاد 2) انکار معاد
4
نشان می دهد که، انسان داراي چند بعد است؟بنویسید. 35 ،« آفرینش انسان » دقّت در آیات مربوط به
پاسخ: دو بعد: 1) بعد جسمانی 2) بعد روحانی ( غیر جسمانی )
5
35
او ، مقایسه نمایید. « روحانی » انسان را با بعد « جسمانی » ویژگی هاي بعد
مانند سایر اجسام و مواد، دائم در حال تغییر و دگرگونی است و سرانجام فرسوده « بعد جسمانی » : پاسخ
انسان، تجزیه و تحلیل نمی پذیرد، متلاشی « غیر جسمانی » و « بعد روحانی » ، و متلاشی می شود. در مقابل
نمی شود و بعد از مرگ بدن باقی می ماند و آگاهی وحیات خود را از دست نمی دهد.
6
35
چه کسانی، مرگ را پایان بخش دفتر زندگی انسان نمی پندارند؟توضیح دهید.
انسان و طلوعی « جسم و تن » آنان مرگ را، غروبی براي ؛« پیروان آن ها » و « پیامبران الهی » : پاسخ
وي می دانند یا پلی به حساب می آورند که آدمی را از یک مرحلۀ هستی ( دنیا ) « روح » درخشان تر براي
به هستی بالاتر ( آخرت ) منتقل می کند.
7
8
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
35
رسول خدا(ص)، دربارة اعتقاد به معاد چه می فرماید؟
آفریده شده اید و با مرگ تنها از جهانی به جهان « بقا » پاسخ: براي نابودي و فنا خلق نشده اید،بلکه براي
دیگر منتقل می شوید.
8
طبق فرمایش رسول خدا (ص)، باهوش ترین مؤمنان چه کسانی هستند؟ 35
« . بهتر از دیگران خود را براي آن آماده می کنند » و « فراوان به یاد مرگ اند » پاسخ: آنان که
9
35
در کدام دیدگاه،زندگی دنیوي همچون خوابی کوتاه است و زندگی حقیقی در جهان دیگر معنا
می یابد؟ و کدام مطلب، روشن گر این دیدگاه است؟
النّاس نیام فَاذا ماتُوا انتَبهوا : » : پاسخ: دیدگاه معتقدان به معاد ؛ حدیث پیامبر اکرم (ص) که می فرمایند
روشن گر این دیدگاه است. « . مردم { در این دنیا } در خوابند، هنگامی که بمیرند، بیدار می شوند
10
قرآن کریم در کدام آیه، بر کم ارزش بودن زندگی دنیوي و حقیقی بودن زندگی آخرت تأکید می کند؟ 36
پاسخ: آیۀ 64 ، عنکبوت: ( وما هذه الْحیاةُ الدنْیا إِلَّا لَهو ولَعب وإِنَّ الدار الْآخرَةَ لَهِی الْحیوانُ لَو کَانُوا یعلَمونَ )
11
36
پیامدها و نتایج اعتقاد به معاد را بنویسید.
پاسخ: 1)خارج شدن زندگی انسان از بن بست و باز شدن پنجرة روشنایی و امید به روي او.( ایجاد شور و
نشاط و فراگیري انگیزة فعالیت و کار زندگی اش. )
2) انسان، دیگر ترسی از مرگ ندارد و همواره آمادة فداکاري در راه خداست.
12
36
با توجه به عبارت قرآنی زیر، به سؤالات داده شده، پاسخ دهید:
« منْ آمنَ بِاللّه والْیومِ الآخرِ وعملَ صالحا فَلاَ خَوف علَیهِم ولاَ هم یحزَنُونَ »
الف) آیه، به کدام پیامد دیدگاه معتقدان به معاد اشاره دارد؟ بنویسید.
پاسخ: پیامد اول یعنی (خارج شدن زندگی انسان از بن بست و باز شدن پنجرة روشنایی و امید به روي او
و شور و نشاط و انگیزة فعالیت و کار، زندگی او را فرا می گیرد. )
کنید. پاسخ: هر کس به خدا و روز معاد، ایمان آورد و کار نیکو کند پس نه ترسی « ترجمه » ب) آیه را
بر ایشان است و نه اندوهگین خواهد شد.
13
36
انسان معتقد به معاد چه ویژگی هایی دارد؟ بنویسید.
پاسخ: چنین انسانی داراي انرژي فوق العاده و همت خستگی ناپذیر است و از کار خود لذّت می برد. او با
تلاش و توان بسیار در انجام کارهاي نیک و خدمت به خلق خدا می کوشد و می داند که هر چه بیشتر در این
راه گام بردارد،آخرت او زیباتر خواهد بود. { به عبارت دیگر، انسان معتقد به معاد، می داند که هیچ یک از
کارهاي نیک او در آن جهان بی پاداش نمی ماند. حتی اگر آن کارها به چشم کسی نیاید و نیز اطمینان دارد
که اگر در این مسیر ظلمی به او بشود و نتواند حق خود را از ظالمان بستاند، قطعاً در جهان دیگري، خداوند
آنها را به سزاي اعمالشان خواهد رساند. }
14
9
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
نمی دانند؟ 37 « ناگوار » چرا خدا پرستان حقیقی، مرگ را
پاسخ: زیرا به آن دل نمی سپرند.( گر چه در دنیا زندگی می کنند و زیبا هم زندگی می کنند.)
15
37
می دانند؟ « هولناك » و « ناگوار » خدا پرستان حقیقی، مرگ را براي چه کسانی
پاسخ: آنان معتقدند که مرگ براي کسانی ناگوار و هولناك است که زندگی را محدود به دنیا می بینند یا
با کوله باري از گناه با آن مواجه می شوند.
16
37
چرا خدا پرستان حقیقی از خداوند عمري طولانی می خواهند؟توضیح دهید.
پاسخ: نترسیدن خدا پرستان حقیقی از مرگ، به این معنا نیست که آنان آرزوي مرگ می کنند، بلکه از
خداوند عمر طولانی می خواهند تا بتوانند در این جهان با تلاش در راه خدا و خدمت به انسان ها، با
اندوخته اي کامل تر خداوند را ملاقات کنند و به درجات برتر بهشت نائل شوند. از طرف دیگر، همین عامل
سبب می شود که دفاع از حق و مظلوم و فداکاري در راه خداوند آسان تر شود و شجاعت به مرحلۀ عالی آن
باشد « ضروري » ، برسد و آن گاه که حیات این دنیا چیزي جز ننگ و ذلت نباشد و فداکاري در راه خداوند
انسان ها به استقبال شهادت بروند و با شهادت خود راه آزادي انسان ها را هموار کنند.
17
37
قرار گرفت، و شهادت را برگزید،چه « شهادت » و « ذلّت » زمانی که امام حسین (ع) در دو راهی
فرمودند؟ و به کدام پیامد اعتقاد به معاد مربوط می شود؟
پیامد دومِ اعتقاد به - « . من مرگ را جز سعادت و زندگی با ظالمان را جز ننگ و خواري نمی بینم » : پاسخ
معاد (یعنی؛ انسان، دیگر ترسی از مرگ ندارد و همواره آمادة فداکاري در راه خدا است. )
18
37
چه فرمود؟ ،« مرگ » امام حسین(ع)، خطاب به یاران خود دربارة
پاسخ: مرگ چیزي نیست مگر پلی که شما را از ساحل سختی ها به ساحل سعادت وکرامت و بهش تهاي
پهناور و نعمت هاي جاوید عبور می دهد.پس، کدام یک از شما کراهت دارد که از زندان به قصر منتقل شود؟
19
37
می کنند؟ « انکار » چرا گروهی از انسان ها، دنیاي پس از مرگ را
او قائل نیستند،با فرا رسیدن مرگ انسان « تن » و « جسم » پاسخ: زیرا این دسته،براي انسان حقیقتی جز
است و هر « پایان زندگی » و نابودي جسم او، پروندة او را براي همیشه می بندند. در این دیدگاه، مرگ
انسانی پس از مدتی زندگی در دنیا، دفتر عمرش بسته می شود و حیات او پایان می یابد و رهسپار نیستی و
نابودي می گردد.
20
10
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
38
وقَالُوا ما هی إِلَّا حیاتُنَا الدنْیا نَموت ونَحیا وما یهلکُنَا إِلَّا الدهرُ وما لَهم بِذَلک منْ علْمٍ إِنْ هم » : آیۀ 24 ،جاثیه
بیانگر دیدگاه کدام گروه دربارة معاد است؟ « إِلَّا یظُنُّونَ
دست زده اند. { کافران} گفتند: زندگی و حیاتی جز همین زندگی و حیات « انکار معاد » پاسخ: کسانی که به
دنیایی ما نیست. همواره { گروهی از ما } می میریم و { گروهی} زنده می شویم و ما را فقط گذشت روزگار
آنان است. « خیال » و « ظن » نمی گویند بلکه فقط « علم » نابود می کند، البته این سخن را از روي
21
38
پیامدها و نتایج انکار معاد را بنویسید.
دارد، این است که همین زندگی « گرایش به جاودانگی » پاسخ: ازپیامدهاي مهم این نگرش براي انسانی که
چند روزه نیز برایش بی ارزش می شود؛ در نتیجه به یأس و نااُمیدي دچار می شود و شادابی و نشاط زندگی
دچار می شود. « روانی » و « روحی » را از دست می دهد؛ از دیگران کناره می گیرد و به انواع بیماري هاي
گاهی نیز براي تسکین خود و فرار از ناراحتی، در راه هایی قدم می گذارد که روز به روز بر سرگردانی و یأس
او می افزاید.
22
چرا دسته اي دیگر از منکران معاد، راه فراموش کردن و غفلت از مرگ را پیش می گیرند و خود را به 38
هر کاري سرگرم می سازند؟ پاسخ: تا آیندة تلخی را که در انتظار دارند، فراموش کنند.
23
39
آیا آثار و پیامدهاي منکران معاد، گرفتار افرادي که معاد را قبول دارند نیز می شود؟ توضیح دهید.
باور » و « ایمان » پاسخ: این اتّفاق گریبان کسانی را نیز که معاد را قبول دارند، اما این قبول داشتن به
دنیا را معبود و هدف خود ،« فرو رفتن در هوس ها » تبدیل نشده است، می گیرد. این افراد به دلیل « قلبی
قرار می دهند و از یاد آخرت غافل می شوند و از این رو، زندگی و رفتار آنان به گونه اي است که تفاوتی با
منکران معاد ندارد.
24
ردیف درس چهارم ( آیندة روشن ) صفحه
را گذرگاهی به سوي حیات برتر در جهان آخرت می دانند و ایمان به زندگی 44 « مرگ » ، پیامبران الهی
سرلوحۀ دعوت خود قرار داد هاند. « یکتاپرستی » و « توحید » در جهان دیگر را، در کنار
1
آیا پیامبران الهی، تنها امکانِ وجود جهان دیگر را اثبات می کردند؟ 44
می دانستند. « ضروري » پاسخ: خیر، بلکه با استدلال هاي فراوان وجود آن را
2
چگونه قاعده اي است؟ 45 « . دفع خطر احتمالی، لازم است »
پاسخ: عقلی
3
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
11
45
را با مثال توضیح دهید. « دفع خطر احتمالی، لازم است » : قانون عقلی
پاسخ: نگاهی کوتاه به زندگی روزمرة انسان ها نشان می دهد که، انسان در مواقعی که احتمال خطر یا
خسارتی در میان باشد، سعی می کند جلوي خسارت احتمالی را بگیرد و از خطري که ممکن است پیش آید،
بگریزد. در چنین شرایطی حتی اگر شخصی دیوانه یا دروغگو، که در شرایط عادي گفتۀ او برایمان اعتباري
ندارد، به ما خبري بدهد؛ مثلاً خبر از وجود سمی در غذاي ما دهد، این اعلام خطر را نادیده نمی گیریم و
دفع خطر » : پیروي می کنیم که می گوید « عقلی » احتیاط می کنیم. همۀ ما در این گونه موارد از یک قانون
« . احتمالی، لازم است
4
45
به سؤالات زیر پاسخ کوتاه دهید:
الف) عاقل ترین و راستگوترین مردمان در طول تاریخ چه کسانی بوده اند؟ پاسخ: پیامبران
ب) چه کسانی در طول تاریخ، با قاطعیت کامل از وقوع معاد خبر داده اند و نسبت به آن هشدار
داده اند؟ پاسخ: پیامبران
چه چیزي را مطرح کرده اند؟ پاسخ: ایمان به آخرت ،« ایمان به خدا » ج) همۀ پیامبران پس از
دانسته اند؟ پاسخ: ایمان به آخرت « ایمان به خدا » د) همۀ پیامبران الهی، چه چیزي را لازمۀ
سخن گفته « ................ » دربارة هیچ موضوعی به اندازة ، « یکتاپرستی » ه) در قرآن کریم، بعد از
نشده است. پاسخ: معاد ( قیامت )
5
45
اللّه لا إِلَه إِلاَّ هو لَیجمعنَّکُم إِلَى ی ومِ الْقیامۀِ لاَ ریب فیه ومنْ أَصدقُ منَ اللّه » موضوعات آیۀ 87 ، نساء
را بنویسید. ،« حدیثًا
پاسخ: بیانگر موضوعات زیر است ؛
1) غیر از خداوند، خدایی وجود ندارد.
2) قطعاً خداوند، همۀ انسان ها را در روز قیامت جمع خواهد کرد.
3) شکّی در وقوع قیامت نیست.
4) کسی راستگوتر از خداوند، نیست.
6
45
قناعت کرده است؟توضیح دهید. « آخرت » آیا قرآن کریم، تنها به خبر دادن از
آن را ثابت کرده « برهان » و « دلیل » پاسخ: خیر، تنها به خبر دادن از آخرت قناعت نکرده، بلکه بارها با
است.
7
12
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
46
استدلال هاي قرآن کریم براي اثبات وقوع قیامت را می توان به چند دستۀ اصلی تقسیم کرد؟
دستۀ اصلی تقسیم کرد: « دو » پاسخ: می توان آنها را به
معاد را ثابت می کنند و آن را از حالت امري بعید و غیر ممکن خارج « امکان » دستۀ اول: استدلال هایی که
می سازند.
معاد را به اثبات می رسانند. « ضرورت » دستۀ دیگر: استدلال هایی هستند که
8
46
دلالت دارند را فقط نام ببرید. « امکان معاد » استدلال هایی که بر
پاسخ: 1) اشاره به پیدایش نخستین انسان.
2) اشاره به نمونه هایی از زنده شدن مردگان.
3) اشاره به نظام مرگ و زندگی در طبیعت.
9
46
بزنند، چیست؟ « انکار معاد » یکی از دلایلی که سبب می شود عده اي دست به
پاسخ: این است که چنان واقعۀ بزرگ و با عظمتی را با قدرت محدود خود می سنجند و چون آن را امري
بسیار بعید می یابند، به انکار آن می پردازند. حال آن که، بعید بودن چیزي براي انسان هرگز دلیل بر غیر
ممکن بودن آن نیست.
10
46
قرآن کریم، یکی از انگیزه هاي انکار معاد را چه چیزي معرفی کرده است و چرا دلایل و شواهد بر
« شدنی » و « ممکن » تا نشان دهد که معاد، امري - « نشناختن قدرت خدا » : اثبات آن می آورد؟ پاسخ
.« تواناست » است و خداوند بر انجام آن
11
46
و براي ما مثَلی زد، در حالی که آفرینش نخستین خود را فراموش کرده است، گفت: کیست » عبارت
که این استخوان هاي پوسیده را دوباره زنده کند؟ بگو همان خدایی که آنها را براي نخستین بار
آن؟ و به کدام « ضرورت » معاد دارد یا « امکان » استدلال بر ؛« . آفرید و او به هر خلقتی، داناست
دارد. « پیدایش نخستین انسان » اشاره به ؛ « امکان معاد » : موضوع اشاره دارد؟ پاسخ
12
46
آن را « اشاره به پیدایش نخستین انسان است » ، در قرآن کریم « امکان معاد » یکی از دلایل اثبات
توضیح دهید. پاسخ: در برخی آیات قرآن، خداوند توجه منکران معاد را به پیدایش نخستین انسان جلب
می کندو توانایی خود در آفرینش آن را تذکّر می دهد. در این آیات بیان می شود که همان گونه خداوند،
قادر است انسان را از آغاز خلق کند، می تواند، بار دیگر نیز او را زنده کند. آیات شریفۀ 78 و 79 ، یس
اشاره به این موضوع دارند.
13
13
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
46
« اشاره به نمونه هایی از زنده شدن مردگان است »، در قرآن کریم « امکان معاد » یکی از دلایل اثبات
آن را توضیح دهید. پاسخ: قرآن کریم براي این که قدرت خدا را به صورت محسوس تري در این زمینه
نشان دهد، ماجراهایی را نقل می کند که در آنها به ارادة خداوند، مردگانی زنده شده اند. از آن جمله
عزیر (ع) یکی از پیامبران بنی اسرائیل بود.او در سفري از » : اشاره کرد « عزیر نبی » می توان به ماجراي
کنار روستاي ویرانی عبور می کرد. استخوان هاي متلاشی و پوسیدة ساکنان آن روستا از لابه لاي خرابه ها
پیدا بود. با دیدن این استخوان ها این سؤال در ذهن عزیر (ع) شکل گرفت که به راستی خداوند اینها را
پس از مرگ زنده می کند؟خداوند، جان وي را در همان دم گرفت و بعد از گذشت 100 سال، دوباره او را
اي عزیر، چه مدت در این بیابان خوابیده اي؟ عزیر گفت: » : سپس خطاب به او گفت « . زنده کرد
« ... یک روز یا نصف روز
14
46
تو صد سال است که اینجا هستی، به الاغی که سوارش بودي و غذایی که » با توجه به داستان
همراه داشتی، نگاه کن و ببین چگونه الاغ پوسیده و متلاشی شده، اما غذایت پس از صد سال
مانده و فاسد نشده است. و اینک ببین که خداوند چگونه اعضاي پوسیده و متلاشی شدة الاغ را
به سؤالات زیر پاسخ دهید: « . دوباره جمع آوري و زنده می کند
الف) داستان بالا دربارة کدام پیامبر الهی است؟ پاسخ: عزیر نبی(ع)
ب) داستان دربارة امکان معاد است یا ضرورت آن؟ پاسخ: امکان معاد
ج) موضوع آن، چیست؟ پاسخ: اشاره به نمونه هایی از زنده شدن مردگان
15
عزیر نبی(ع)، پس از مشاهده کردن زنده شدن دوبارة الاغ خود به چشم، چه گفت؟ 46
« . می دانم که خداوند بر هر کاري تواناست » : پاسخ
16
47
،« اشاره به نظام مرگ و زندگی در طبیعت است »، در قرآن کریم « امکان معاد » یکی از دلایل اثبات
آن را توضیح دهید.
پاسخ: در برخی آیات قرآن، زندگی بعد از مرگ به عنوان یک جریان رایج در جهان طبیعت معرفی شده
نگاه می کنند می خواهد تا به مطالعۀ جریان همیشگی تبدیل « معاد » است و از کسانی که با ناباوري به
،« بهار » زندگی به مرگ و بالعکس، در طبیعت بپردازند تا این مسئله را بهتر درك کنند. فرا رسیدن
رستاخیز طبیعت است که نمونه اي از رستاخیز عظیم نیز هست.
17
14
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
47
خداست که بادها را می فرستد تا ابر را برانگیزند. سپس آن ابر را به سوي » با توجه به آیۀ 9، فاطر
سرزمینی مرده برانیم و آن زمین مرده را بدان{وسیله} پس از مرگش زندگی بخشیدیم. زنده شدن
به سؤالات زیر پاسخ دهید: « . قیامت نیز چنین است
الف) آیۀ شریفه، مربوط به امکان معاد است یا ضرورت آن؟ پاسخ: امکان معاد
ب) به کدام موضوع اشاره دارد؟ پاسخ: اشاره به نظام مرگ و زندگی در طبیعت
18
دلالت دارند را فقط نام ببرید. 47 « ضرورت معاد » استدلال هاي قرآن کریم، که بر
پاسخ: 1) حکمت الهی 2) عدل الهی
19
آیا قرآن کریم، فقط امکان معاد را قبول دارد؟ توضیح دهید. 47
و واقع نشدن آن را « ضروري » پاسخ: خیر، نه تنها معاد را امري ممکن می داند، بلکه وقوع آن را نیز امري
معرفی می کند. « ناروا » و « محال » امري
20
گفته می شود؟ 47 « حکیم » به چه کسی
منتهی می شود. « نتایج صحیح و درست » است و به « کارهایش هدفمند » پاسخ: کسی که
21
نمی کند؟چرا؟ 47 « عبث » و « بیهوده » خداوند متعال به خاطر دارا بودن کدام صفت، کار
زیرا کار عبث و بیهوده از جهل و نادانی سرچشمه می گیرد و این صفات در خداوند،راه ندارد. ؛« حکیم »: پاسخ
( خداوندحکیم، هر موجودي را براي هدف شایسته اي خلق می کند و امکانات رسیدن به آن هدف را هم به
او عطا می کند. )
22
48
آیا خداوند، فقط تمایلات و گرایش هایی را در موجودات قرار داده است؟توضیح دهید.
پاسخ: خیر، بلکه پاسخ مناسب را هم پیش بینی کرده است؛ به طور مثال، در مقابل احساس تشنگی و
گرسنگی حیوانات، آب و غذا را آفریده تا بتوانند تشنگی و گرسنگی خود را برطرف کنند.
23
48
چرا هر انسانی از نابودي، گریزان است؟
دارد و بسیاري از کارهاي خود را براي حفظ بقاي « جاودانگی » و « بقا » پاسخ: زیرا هر انسانی گرایش به
خود انجام می دهد. همچنین، هر انسانی خواستار همۀ کمالات و زیبایی هاست و این خواستن، هیچ ح دي
ندارد.
24
15
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
48
آیا دنیاي کنونی، پاسخ گوي بقا و جاودانگی و کمالات نامحدود است؟ توضیح دهید.
پاسخ: خیر، دنیا و عمر محدود انسا نها پاسخ گوي این گونه خواست هها نیست، بنابراین، باید جاي دیگري
باشد که انسان به خواست ههایش برسد. اگر بعد از این دنیا، زندگی اي نباشد، در این صورت باید گفت :
خداوند گرایش به زندگی جاوید را در وجود انسان قرار داده و سپس او را در حالی که مشتاق حیات ابدي
است، نابود می کند! که البته آن گاه با حکمت الهی، سازگار نیست. ( محال است که خدا چنین کاري انجام
دهد، چون حکیم است. )
25
48
دربارة چه موضوعی « أَفَحسبتُم أَنَّما خَلَقْنَاکُم عبثًا وأَنَّکُم إِلَینَا لَا تُرْجعونَ » آیۀ 115 ، سورة مؤمنون
است؟ توضیح دهید.
اگر بناست با این همه استعدادها و سرمایه هاي مختلف یکه ؛« ضرورت معاد بر اساس حکمت الهی » : پاسخ
خداوند در وجود ما قرار داده است،خاك شویم ومعادي هم نباشد،این سؤال مطرح می شود که دلیل آفریدن
این استعدادها و سرمایه ها در درون ما، چه بوده است؟ ما که از همان ابتدا خاك بودیم، پس دلیل این آمدن
و رفتن چه بود؟ آیا بر این اساس آفرینش انسان و جهان بی هدف و عبث نخواهد بود؟
26
48
را توضیح دهید. « عدل الهی » ضرورت معاد بر اساس
استوار ساخته « عدل » است و جهان را بر « عادل » ، یکی از صفات الهی است. خداوند « عدل » : پاسخ
قرار دارد؛ از این رو، خداوند وعده داده است که هر « عادلانه » است. زندگی انسان ها نیز داخل این نظام
کس را به آنچه استحقاق دارد برساند و حق کسی را ضایع نکند. اما زندگی انسان در دنیا به گونه اي است
به طور کامل را نمی دهد. « عدالت الهی » که امکان تحقق
27
48
به طور کامل را نمی دهد؟ « عدالت الهی » چرا زندگی انسان در دنیا به گونه اي است که امکان تحقق
پاسخ: زیرا؛ الف) پاداش بسیاري از اعمال، مانند شهادت در راه خدا، در دنیا امکان پذیر نیست. همچنین
پاداش کسی که کارهاي نیک فراوانی دارد و به جمع زیادي از انسان ها خدمت کرده است، با توجه به عمر
محدودي که دارد، میسر نیست.
ب) مجازات بسیاري از کسانی که به دیگران ظلم و ستم کرده اند، در این دنیا عملی نیست. براي مثال،
مجازات کسی که افرادي را به قتل رسانده یا مانع رشد استعدادهاي بسیاري از انسان ها شده است، در
این جهان ممکن نیست و اگر جهان دیگري نباشد، که ظالم را به مجازات واقعی اش برساند و حق مظلوم
را بستاند، بر نظام عادلانۀ خداوند، ایراد وارد می شود.
28
16
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
أَم نَجعلُ الَّذینَ آمنُوا وعملُوا الصالحات کَالْمفْسدینَ فی الْأَ رض أَم نَجعلُ الْمتَّقینَ 49 » موضوع آیۀ 28 ،ص
.« عدل الهی » بر اساس « ضرورت معاد » : چیست؟ بنویسید. پاسخ « کَالْفُجارِ
29
ردیف درس پنجم ( منزلگاه بعد) صفحه
خبر می دهد. 55 « ............... » گزارة روبرو را کامل کنید: قرآن کریم از وجود عالمی پس از مرگ به نام
« برزخ » : پاسخ
1
است. 55 « فاصله و حایل بودن میان دو چیز » به چه معناست؟ پاسخ: به معناي « لغت » در « برزخ » 2
3 عالم برزخ، میان زندگی دنیایی و حیات اُخروي قرار گرفته است. صحیح غلط 55
55
آدمیان، پس از مرگ وارد کدام عالم می شوند و تا چه زمانی در آنجا می مانند؟
در آنجا می مانند.(در صورتی که نیکوکار باشند،از لذّت هاي « قیامت » می شوند و تا « برزخ » پاسخ: وارد عالم
آن برخوردار و اگر بدکار و شقی باشند، از رنج ها و دردهاي آن متألّم می گردند. )
4
55
قَالَ رب ارجِعونِ لَعلِّی أَعملُ صالحا فیما تَرَکْت کَلَّا إِنَّها کَلمۀٌ » با توجه به آیات 99 و 100 مؤمنون
به سؤالات داده شده، پاسخ دهید: « هو قَائلُها ومن و رائهِم برْ زخٌ إِلَى یومِ یبعثُونَ
.« عالم برزخ » : الف) آیه، به کدام عالم اشاره دارد؟ پاسخ
ب) کدام افراد،هنگام وارد شدن به عالم برزخ از خداوند درخواست می کنند که به دنیا برگردند؟چرا؟
پاسخ: کسانی که در دنیا بدکار و شقی بودند، زیرا که رنج ها و دردها آن ها را فرا گرفته و متألّم شده اند.
ج) چرا افراد گناهکار گرفتار عذاب برزخی، درخواست بازگشت به دنیا را دارند؟
خود را جبران کنند. « بد » انجام دهند و گذشتۀ « عمل صالح » ، پاسخ: تا به قول خودشان
د) آیا درخواست آن ها از طرف خداوند، پذیرفته می شود؟بنویسید.
خواهند ماند. « برزخ » در « قیامت » پاسخ: خیر، خداوند درخواست آ نها را نمی پذیرد و تا روز
5
55
سه مورد از ویژگی هاي عالم برزخ را بنویسید.
پاسخ: 1) پس از مرگ، گرچه فعالیت هاي حیاتی بدن انسان متوقّف می شود اما فرشتگان حقیقت وجود او
حیات خود را پس از مرگ از دست می دهد ا ما ،« بدن » می کنند. اگر چه « توفّی » ، را که همان روح است
همچنان به فعالیت خود ادامه می دهد. « روح »
انسان با فرشتگان گفت و گو می کند و پاسخشان را می شنود.همچنین، اموري را درك ،« برزخ » 2) در عالم
می کند که درك آنها در دنیا ممکن نبود؛ به طور مثال اعمالی را که در دنیا انجام داده، مشاهده می کند.
پس از مرگ برقرار است؛بدین معنا که پروندة برخی اعمال ،« دنیا » با ،« برزخ » 3) ارتباط انسان در عالم
انسان با مرگ بسته نمی شود و پیوسته بر آن افزوده می شود.
6
17
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
می نامند. 55 « توفّی » توسط فرشتۀ مرگ، را « روح » را تعریف کنید. پاسخ: دریافت تمام و کمال « توفّی » 7
اشاره به چه روزي دارد؟ پاسخ: قیامت 56 « ینَبأُ الْإِنسانُ یومئذ بِما قَدم وأَخَّرَ » در آیۀ « یومئذ » 8
56
مقایسه نمایید. « أعمال ماتأخّر » را با « أعمال ماتقدم »
پاسخ: آثار و نتایج برخی از اعمال، محدود به دوران زندگی انسان است و با مرگ او، پروندة اعمال بسته
اما بسیاري از أعمال، آثارشان حتّی بعد از حیات انسان « روزه » و « نماز » ؛ می شود. ( آثار ماتقدم ) مانند
نیز باقی می ماند. ( آثار ماتأخّر )؛ یعنی حتّی با مرگ انسان نیز پروندة آن عمل، هم چنان گشوده است. به
عنوان مثال، اگر کسی کتابی را به شخصی یا کتابخانه اي هدیه دهد، یا مطلب مفیدي را به دیگران آموزش
دهد، تا وقتی که آن کتاب توسط دیگران خوانده می شود و آموزش هاي وي به دیگران منتقل می شود یا از
آن استفاده می شود، در پروندة عمل او پاداش می نویسند و بر حسنات او می افزایند، گر چه فرد از دنیا رفته
باشد. ( بر عکس در اعمال و کارهاي غلطی که انجام داده نیز، این گونه با وي رفتار خواهد شد! )
9
56
کسی که راه و رسم غلط و مخالف فرمان الهی را از خود برجاي می گذارد، تا چه زمانی به عذاب وي
افزوده می شود؟پاسخ:تا وقتی آثار این راه و رسم غلط در فرد یا جامعه باقی است، گناه در دفتر اعمال وي
ثبت می شود و روز به روز بر عذاب وي افزوده می شود.
10
56
نمونه هایی از اعمال ناشایستی که موجب سنگین شدن پروندة گناهان فرد، حتّی پس از مرگ وي
می شود را نام ببرید.
پاسخ: 1) مدسازي هاي غلط.
2) تولید و نشر مطالب نامناسب و غیر اخلاقی.
3) ایجاد یا تقویت آداب و رسوم غلط در امر ازدواج.
4) ایجاد انحرافات فکري و اخلاقی در دیگران.
11
56
هر کس سنّت و روش نیکی را در جامعه جاري سازد، تا وقتی که در » : ( فرمایش رسول خدا (ص
دنیا مردمی به آن سنّت عمل می کنند، ثواب آن اعمال را به حساب این شخص هم می گذارند،
بدون اینکه از أجر انجام دهندة آن کم کنند و هر کس سنّت زشتی را در بین مردم مرسوم کند، تا
وقتی که مردمی بدان عمل کنند، گناه آن را به حساب او نیز می گذارند، بدون اینکه از گناه عامل، کم
با کدام آیه و کدام موضوع ارتباط دارد؟ « . کنند
آثار ماتقدم و آثار ماتأخّر - « ینَبأُ الْإِنسانُ یومئذ بِما قَدم وأَخَّرَ » پاسخ: آیۀ قیامت، 13
12
18
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
56
اعمال خیري که بازماندگان براي درگذشتگان انجام می دهند، در کدام عالم، در وضعیت آنان مؤثر
است؟ ( مثال بزنید. )
و ... « قرآن خواندن » ،« انفاق براي آنان » ،« دعاي خیر » ،« طلب مغفرت » مانند ؛« عالم برزخ » : پاسخ
13
57
آنچه پروردگارمان به ما وعده داده بود،حق یافتیم،آیا شما نیز آنچه پروردگارتان »: با توجه به عبارت
به سؤالات زیر پاسخ دهید: « ؟ وعده داده بود، حق یافتید
الف) این سخن از زبان چه کسی نقل شده است و در کدام جنگ؟
پاسخ: رسو لخدا(ص)، جنگ بدر.
ب) ایشان در جواب کسانی که گفتند: چگونه با آنان سخن می گویی،در حالی که مرده اند؟ چه فرمود؟
قسم به کسی که جانم در دست اوست، ایشان به کلام شما شنواترند و فقط نمی توانند » : پاسخ: فرمود
« . پاسخ دهند
14
57
به قبرستانی رسیدند. در این هنگام رو به قبرها « صفین » حضرت علی(ع)، در راه بازگشت از جنگ
اي آرمیدگان در خاك، اي أهل غربت وتنهایی، اي فرو رفتگان در وحشت، » : کردند و چه فرمودند؟ پاسخ
شما در رفتن بر ما پیشی گرفتید و ما از پی شما می آییم و به شما ملحق می شویم؛ اما خانه هایی که از خود
به جا گذاشتید، پس از شما در آن مسکن گزیدند؛ همسرانتان ازدواج کردند و اموالتان میان وارثان تقسیم
« !؟ شد. اینها خبرهایی بود که داشتیم، شما چه خبري براي ما دارید
15
58
اگر به آنان اجازة سخن گفتن داده می شد، خبر می دادند و می گفتند:یقیناً بهترین توشه براي » عبارت
از زبان چه کسی نقل شده و دربارة کدام حادثه است؟ « . ابدیت {تقوا}ست
پاسخ: حضرت علی(ع)؛ خطاب ایشان به أهل قبرستان، در راه بازگشت از جنگ صفین.
16
58
آیا مؤمن به دیدار » : پس از مرگ پرسید « مؤمنان » وقتی شخصی از امام کاظم(ع)، دربارة وضع
امام چه فرمود؟ توضیح دهید. «؟ خانوادة خویش می آید
بر حسبِ » : امام کاظم(ع) فرمود « ؟ چقدر » : شخص دوباره پرسید .« آري » : پاسخ: امام کاظم(ع) فرمود
و کم ترین آنان « هر سه روز » و برخی « هر دو روز » و برخی « هر روز » برخی از آنان « . فضیلت هایش
.« هر جمعه »
17
19
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
58
طبق فرمایش امام صادق(ع)، هنگامی که مرده اي را در قبر می گذارند، چه چیزي به صورت شخصی
بر او ظاهر می شود و به او چه می گوید؟
به او م یگوید: ما (در دنیا) سه چیز بودیم: 1) رزق تو که با پایان یافتن مهلت ؛« عمل او » : پاسخ
زندگی ات در دنیا قطع شد { و اینک همراه تو نیست. }
2) خانواده ات که تو را رها کردند و بازگشتند.
تو هستم و با تو می مانم. آگاه باش که من در میان این سه، از همه بی ارزش تر « عمل » 3) و من که
و سبک تر بودم.
18
58 « عمل او » : می رود و از او جدا نمی گردد؟ پاسخ « برزخ » 19 چه چیزي است که از دنیا با انسان به
ردیف درس ششم ( واقعۀ بزرگ ) صفحه
64
عبارات زیر، معرّف وقوع کدام حادثه است؟
هرکس مشغول کاري وسرگرم چیزي؛کودکان آرمیده در آغوش مادران،مادران در اندیشۀ آرزوهاي »
مادرانۀ خویش و پدران در پی کسب و کار و ...، همه در تکاپو؛ کشاورز به امید محصول تازه، تاجر
به امید سود بیشتر، دانشمند در پی کشفی جدید و ...، همه در حال و هواي خویش اند؛ کودك، جوان،
پیر؛ که ناگهان اتّفاق می اُفتد، آنچه وعده اش داده شده بود؛ آنچه وقوعش حتمی و زمانش نامعلوم
« . بود و ما آن را دور می پنداشتیم
الف) برزخ ب) مرگ ج) قیامت د) توفی
1
چرا قیامت اتّفاق می اُفتد؟ 64
.« تا آغازي باشد بر حیات ابدي انسان » : پاسخ
2
64
روزي که هر مادر شیردهی، طفل شیرخوار خود را فراموش می کند. مردم از هیبت آن » عبارت قرآنی
«. روز همچون افراد مست به نظر می رسند؛ در حالی که مست نیستند ولیکن عذاب خدا سخت است
بیانگر و مبین وقوع کدام حادثۀ زیر است؟
الف) برزخ ب) دوزخ ج) قیامت د) جهنّم
3
پایان این جهان با چه چیزي همراه است؟ 65
« برپایی قیامت » : پاسخ
4
رخ خداد بزرگ قیامت که در آیاتی از قرآن کریم ترسیم شده است، در چند مرحله انجام می گیرد؟ 65
که در هر مرحله، وقایع خاصی رخ می دهد. ؛« دو مرحله » : پاسخ
5
20
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
65
آغاز می شود، چه حوادثی اتّفاق می اُفتد؟ « پایان یافتن دنیا » در مرحلۀ اول قیامت که با
پاسخ: 1) شنیدن صدایی مهیب.
2) مرگ أهل آسمان ها و زمین.
3) تغییر در ساختار آسمان ها و زمین.
6
65
را توضیح دهید. « شنیده شدن صدایی مهیب » از حوادث مربوط به مرحلۀ اول قیامت
پاسخ: صدایی مهیب و سهمگین آسمان ها و زمین را فرا می گیرد و این اتّفاق چنان ناگهانی رخ می دهد که
همه را غافل گیر می کند.
7
65
را توضیح دهید. « مرگ أهل آسمان ها و زمین » از حوادث مربوط به مرحلۀ اول قیامت
پاسخ: همۀ أهل آسمان ها و زمین، جز آنها که خداوند خواسته است، می میرند و بساط حیات انسان و دیگر
موجودات برچیده می شود.
8
65
را توضیح دهید. « تغییر در ساختار آسمان ها و زمین » از حوادث مربوط به مرحلۀ اول قیامت
پاسخ: تحولی عظیم در آسمان ها و زمین رخ می دهد. خورشید در هم می پیچد و بی نور و تاریک می شود. آن
همه ستاره اي که در آسمان می درخشید، همه به یک باره تیره می شوند، زمین به شدت لرزه در می آید و خُرد
می شود،کوه ها در هم کوبیده شده و متلاشی می شوند و همچون ذرات گرد و غبار در هوا پراکنده می گردند.
دریاها با آن همه وسعت و عظمت به هم متصل می شوند و از درون آنها آتش زبانه می کشد. این تغییرات
چنان گُسترده و عمیق است که آسمان ها و زمین به آسمان ها و زمینی دیگر تبدیل می شوند.
9
65 « . تا انسان ها آمادة دریافت پاداش و کیفر شوند » : 10 چرا وقایع مرحلۀ دوم قیامت، رخ می دهند؟ پاسخ
66
و
67
وقایع مرحلۀ دوم قیامت را فقط نام ببرید.
پاسخ: 1) زنده شدن همۀ انسان ها.
2) کنار رفتن پرده از حقایق عالم.
3) بر پا شدن دادگاه عدل الهی.
4) حضور شاهدان و گواهان.
5) دادن نامۀ اعمال.
11
67
را توضیح دهید. « زنده شدن همۀ انسان ها » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
بانگ سهمناکی در عالم می پیچد و حیات مجدد انسان ها آغاز می شود. با این صدا، همۀ « بار دیگر » : پاسخ
مردگان دوباره زنده می شوند و در پیشگاه خداوند حاضر می گردند. در این هنگام، انسان هاي گناه کار به
دنبال راه فراري می گردند؛ دل هاي آنان سخت هراسان و چشم هایشان از ترس به زیر افکنده است.
12
21
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
67
را توضیح دهید. « کنار رفتن پرده از حقایق عالم » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
پاسخ:در آن روز، با تابیدن نور حقیقت از جانب خداوند پرده ها کنار می رود و اسرار و حقایق عالم آشکار
می شود و واقعیت همه چیز از جمله اعمال و رفتار و نیات انسان ها وحوادث تلخ و شیرینی که در زمین اتّفاق
افتاده است، آشکار می شود.
13
66
را توضیح دهید. « بر پا شدن دادگاه عدل الهی » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
پاسخ: با آماده شدن صحنۀ قیامت، رسیدگی به اعمال آغاز می شود و اعمال، افکار و نیت هاي انسان ها در
پروردگار سنجیده می شود و اگر عملی حتّی به اندازة ذره اي ناچیز باشد، به حساب آن نیز « عدل » ترازوي
معیار و میزان سنجش اعمال قرار می گیرد. ،« امامان » و « پیامبران » رسیدگی خواهد شد. اعمال
14
66
معیار و میزان سنجش اعمال دیگران قرار می گیرد؟ ،« امامان » و « پیامبران » چرا در قیامت؛ اعمال
پاسخ: زیرا اعمال آنان عین آن چیزي است که خدا به آن دستور داده است؛ از این رو هر چه عمل انسان ها
خواهد داشت. « افزون تري » به راه و روش آنان نزدیک تر باشد، ارزش
15
66
را توضیح دهید. « حضور شاهدان و گواهان » از حوادث مربوط به مرحلۀ دوم قیامت
پاسخ: بر اساس آیات و روایات؛ در روز قیامت، شاهدان و گواهانی بر اعمال و رفتار انسان ها در پیشگاه
اعضاي بدن » و « فرشتگان الهی » ، « پیامبران و امامان » ؛ خداوند شهادت می دهند. برخی از این شاهدان
و ... هستند. « انسان
16
چهار مورد از شاهدان روز قیامت را فقط نام ببرید. 66
پاسخ: 1) پیامبران و امامان 2) فرشتگان الهی 3) اعضاي بدن انسان 4) قرآن و ...
17
66
بهترین شاهدان و گواهان روز قیامت اند؟ ،« امامان » و « پیامبران » چرا
پاسخ: زیرا همان گونه که در دنیا ناظر و شاهد بر اعمال انسان ها بوده اند، در روز قیامت نیز شاهدان دادگاه
عدل الهی اند. ( چون ظاهر و باطن اعمال انسان ها را در دنیا دیده اند و از هر خطایی مصون و محفوظ اند. )
18
در روز قیامت، شاهد و ناظر بر همۀ پیامبران و اُمت ها، کیست؟ 66
پاسخ: رسول خدا(ص)
19
66
به کدام گروه ،« وإِنَّ علَیکُم لَحافظینَ * کرَاما کَاتبِینَ * یعلَمونَ ما تَفْعلُونَ »: آیات 10 تا 12 ، سورة انفطار
از شاهدان روز قیامت اشاره دارند؟
آنها در طول زندگی انسان ها، همواره مراقب ایشان بوده اند و تمامی أعمال آنها ؛« فرشتگان الهی » : پاسخ
را ثبت و ضبط کرده اند.
20
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
22
67
را توضیح دهید. « شهادت اعضاي بدن انسان » از گواهان روز قیامت
پاسخ: برخی آیات و روایات، از شهادت اعضاي بدن انسان یاد می کنند. بدکاران در روز قیامت سوگند دروغ
می خورندتا شاید خود را از مهلکه نجات دهند. در این حال، خداوند بر دهان آنها مهر خاموش یمی زند و اعضا
و جوارح آنها به إذن خداوند شروع به سخن گفتن می کنند و علیه صاحب خود شهادت می دهند. بدکاران از
مشاهدة گواهی اعضاي بدن خویش، به شگفت می آیند وخطاب به آنها با لحنی سرزنش آمیز می گویند که:
« ؟ چرا علیه ما شهادت می دهید
21
67
وقَالُوا لجلُو دهم لم شَهِدتُّم علَینَا قَالُوا أَنطَقَنَا اللَّه الَّذي أَنطَقَ کُلَّ شَیء » آیۀ 21 ، سورة فُصلت
از زبان چه کسانی نقل شده و به کدام دسته از شاهدان قیامت اشاره دارد؟ « ...
اعضاي بدن انسان ( به صورت عام ) و جلُودهم =پوست هایشان ( به صورت خاص) ؛« بدکاران » : پاسخ
22
67
گزاره ي زیر را تکمیل کنید:
را به دست چپ آنها می دهند. « ...... » را به دست راست و نامۀ عمل « ...... » نامۀ عمل قیامت
« بدکاران » - « نیکوکاران » : پاسخ
23
67
مقایسه نمایید. « آخرت » را با نامۀ عمل او در « دنیا » نامۀ عمل انسان در
پاسخ: بین نامۀ عمل انسان در قیامت با نامه هاي ثبت شده او در دنیا، تفاوت اساسی وجود دارد. نامه هاي
این دنیا، صرفاً گزارشی از عمل انسان است که به صورت کلمات و نوشته درآمده است؛ اما نامۀ عمل انسان
در آخرت، به گونه اي است که خود عمل و حقیقت آن را در بر دارد. از این رو، تمام أعمال انسان در قیامت
با صورت هاي بسیار زیبا و لذّت بخش « خوب » حاضرمی شوندو انسان عین اعمال خود را می بیند و کارهاي
با صورت هاي بسیار زشت و وحشت زا و آزار دهنده، مجسم می شوند. « بد » تجسم می یابند و کارهاي
24
ردیف درس هفتم ( فرجام ) صفحه
راهنمایی می کنند. 75 « ...... » پس از پایان حسابرسی، نیکوکاران و رستگاران را به سوي
الف) دوزخ ب) برزخ ج) قیامت د) بهشت
1
75
ویژگی هاي جایگاه نیکوکاران ( بهشت ) را بنویسید.
پاسخ: 1) بهشت آمادة استقبال و پذیرایی از آنهاست.
2) زمانی که بهشتیان سر رسند، درهاي بهشت را به روي خود گشوده می بینند.
در دارد که بهشتیان از آن درها وارد می شوند. « هشت » 3) بهشت
می کنند. « سلام » 4) از هر دري فرشتگان براي استقبال به سوي بهشتیان می آیند و به آنها
5) هر یک از بهشتیان در درجه اي خاص از بهشت قرار می گیرند.
2
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
23
از یک در وارد بهشت می شوند؟ 75 « پیامبران » کدام گروه، با
الف) مؤمنان ب ) مسلمانان ج) شهیدان د) فقیهان
3
زمانی که فرشتگان به استقبال رستگاران و بهشتیان در بهشت می آیند، به آنان چه می گویند؟ 75
خوش آمدید؛وارد شوید و براي همیشه »: و به آنان می گویند « سلام می کنند » پاسخ: فرشتگان به بهشتیان
« . در آن زندگی کنید
4
رستگاران در پاسخ محبت هاي فرشتگان الهی در بهشت چه می گویند؟ 75
« . خداي را سپاس که به وعدة خود وفا و این جایگاه { بهشت } را به ما عطا کرد » : پاسخ
5
رستگاران بهشتی هر چه دل هایشان تمنّا و دیدگانشان را خوش آید، آماده می بینند. 75
صحیح غلط
6
سپاس خدا توسط رستگاران، معلول و نتیجه چیست؟ 75
پاسخ: معلول و نتیجۀ زدودن و دور کردن حزن و اندوه و رنج و درماندگی از آنان است.
7
بالاترین نعمت بهشت که رستگاران آن را می یابند و از آن مسرورند، چیست؟ 75
پاسخ: رسیدن به مقام خشنودي خدا ( = کسب رضایت الهی )
8
بهشتیان در بهشت با چه کسی هم صحبت اند و با چه جمله اي مترنم اند؟ 75
مترنم اند. « خدایا! تو پاك و منزّهی » هم صحبت اند و با جملۀ « خدا » پاسخ: بهشتیان با
9
75
است؟ « دار السلام » یا « سراي سلامتی » ، چرا بهشت براي بهشتیان
پاسخ: زیرا هیچ نقصانی، اندوهی، غصه اي، خوف و ترسی، عجزي، بیماري اي، جهلی، مرگ و هلاکتی، و
خلاصه، هیچ ناراحتی و رنجی در آنجا نیست.
10
75
کدام گزینه، بیانگر ویژگی جایگاه نیکوکاران در بهشت نیست؟
الف) نعمت هاي دائمی آن هیچ گاه خستگی و سستی و ملامت نمی آورد.
ب) در آنجا انسان، همیشه احساس طراوت و تازگی می کند.
ج) هیچ ناراحتی و رنجی در آنجا براي بهشتیان نیست.
د) همۀ بهشتیان از یک در وارد بهشت می شوند و جایگاه یکسانی دارند.
11
دوستان و هم نشینان انسان بهشتی در بهشت، چه کسانی هستند؟ 75
پاسخ: پیامبران، راستگویان، شهیدان و نیکوکاران ( و آنان چه نیکو هم نشینانی هستند. )
12
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
24
76
زنان و مردان بهشتی، چگونه در بهشت به سر می برند و زندگی آنان در آنجا چگونه است؟
صورت و قیافه در بهشت به سر می برند.زندگی آنان در آنجا، سرشار « جوان ترین » و « زیباترین » پاسخ: در
است. « سرور » و « لذّت » ،« عشق » از
13
76
چه ویژگی هایی دارند؟ « همسران بهشتی »
عاشق » و پیوسته « خوش و خرّم » ،« پاك و طاهر » ،« جوان و شاداب »،« خوش رفتار و زیبا رو » : پاسخ
از همسر خود هستند. « و خُرسند
14
76
می شوند؟ « جهنّم » پس از پایان محاکمۀ قیامت، دوزخیان چگونه وارد
پاسخ: دوزخیان، گروه گروه به سوي جهنّم رانده می شوند و در حالی که در غل و زنجیر بسته شده اند، در
جایگاهی تنگ افکنده می شوند.
15
76
آتش جهنّم، چگونه است و نتیجه و حاصل چیست؟
است و براي « عمل خود انسان ها » است. این آتش، حاصل و نتیجۀ « بسیار سخت و سوزاننده » : پاسخ
همین، از درون جان آنها شعله می کشد.
16
76
زمانی که نالۀ حسرت دوزخیان بلند می شود، چه می گویند؟ بنویسید.
همراه بدکاران » ؛« از محرومان دستگیري نمی کردیم » و « ما در دنیا نماز نمی خواندیم » : پاسخ: می گویند
« . روز رستاخیز را تکذیب کردیم » و « در معصیت خدا فرو رفتیم
17
76
حسرت دوزخیان با چه عباراتی بیان شده است؟بنویسید.
پاسخ: 1) اي کاش خدا را فرمان می بردیم و پیامبر او را اطاعت می کردیم.
2) اي کاش فلان شخص را به عنوان دوست خود انتخاب نمی کردیم.
3) دریغ بر ما، به خاطر آن کوتاهی هایی که در دنیا کرده ایم.
18
حسرت دوزخیان، معلول و نتیجۀ چیست؟ 76
« کوتاهی هاي خود آنها در دنیا » و « انتخاب دوست بد » ،« عدم پذیرش فرمان خدا و پیامبر او » : پاسخ
19
76
پروردگارا ! شقاوت بر ما چیره شد و ما مردمی »: چه کسانی در قیامت این گونه به خداوند می گویند
ما را از اینجا { دوزخ }، بیرون » ؛« دوزخیان » : و چه درخواستی از خدا م یکنند؟ پاسخ « . گمراه بودیم
« . بر که اگر به دنیا بازگردیم، { عمل صالح } انجام می دهیم
20
77
پاسخ قطعی خداوند به دوزخیان که خواهان بازگشت دوباره به دنیا را دارند، چیست؟
«؟ آیا در دنیا به اندازة کافی به شما عمر ندادیم تا هر کس می خواست به راه راست آید » پاسخ: این است که
« . ما می دانیم که اگر به دنیا بازگردید، همان راه گذشته را پیش می گیرید »
21
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
25
دوزخیان، سبب گمراهی خود را گاهی چه کسانی می شمارند؟ 77
سبب گمراهی ما شدند. « بزرگان و سرورانِ ما » و « شیطان » : پاسخ: می گویند
22
77
شیطان در پاسخ دوزخیان که او را علّت گمراهی خود معرفی می کنند، چه می گوید؟
خدا به شما وعدة راست داد و من به شما وعدة دروغ دادم؛ اما من بر شما تسلّطی نداشتم. من » : پاسخ
« . فقط شما را فرا خواندم و شما نیز مرا پذیرفتید. مرا ملامت کنید، خود را ملامت کنید
23
77
چرا دوزخیان، به نگهبانان جهنّم رو می آورند و آنها در جوابشان چه می گویند؟
ولی فرشتگان { نگهبانان دوزخ } می گویند: « تا آنها، برایشان از خداوند تخفیفی بگیرند » : پاسخ
فرشتگان نیز تقاضاي « ! بلی » : آنان می گویند « ؟ مگر پیامبران براي شما دلایل روشنی نیاوردند »
« . آنها را نمی پذیرند و درخواستشان را بی جا می دانند
24
78
چند گونه است؟ بنویسید. « کیفر » و « پاداش » ،« عمل » رابطۀ میان
چند گونه است؟ آنها را نام ببرید. « جزاي آن » و « عمل » رابطۀ میان
پاسخ: 1) قرار دادي 2) نتیجۀ طبیعی خود عمل ( طبیعی ) 3) تجسم خود عمل
25
25
78
را توضیح دهید. « رابطۀ قرار دادي » از میان رابطه هاي میان عمل و جزاي آن
اگر کارگر در » پاسخ: گاهی پاداش و کیفر بر اساس مجموعه اي از قراردادها تعیین می شود؛ مانند اینکه
اگر » ، همچنین « . طول روز، کار معینی را انجام دهد، دستمزد مشخّصی در برابر آن کار دریافت می کند
کسی مرتکب جرمی شود، مطابق با قوانین و مقررات به پرداخت جریمۀ نقدي یا زندان ونظایر آن محکوم
است و انسان ها « قراردادي » رابطۀ میان آن کارها و این گونه پاداش ها و کیفرها، یک رابطۀ « . می شود
می توانند با وضعِ قوانین جدید این رابطه ها را تغییر دهند.
26
برقرار گردد؟ 79 « عدالت » تناسب میان جرم و کیفر در کدام رابطه باید باشد، تا
الف) قراردادي ب) طبیعی ج) برزخی د) حقیقی
17
79
را توضیح دهید. « نتیجۀ طبیعی خود عمل » از میان رابطه هاي میان عمل و جزاي آن
پاسخ: گاهی پاداش و کیفر،محصول طبیعی خود عمل است و انسا نها نمی توانند آن را تغییر دهند، بلکه
برنامۀ زندگی خود را تنظیم و سعادت زندگی ، « آگاهی کامل از آن » کنند و با « هماهنگ » باید خود را با آن
اگر کسی سیگار بکشد و بهداشت را رعایت نکند، به امراض گوناگونی مبتلا » خویش را تأمین کنند. مثلاً
« اگر کسی اهل مطالعه و تحقیق باشد، به طور طبیعی به علم و آگاهی دست می یابد » ، همچنین « . می شود
« . اگر روزانه ورزش کند، به سلامت و تندرستی خود کمک کرده است » یا
18
است؟ 79 « کامل تر » و « عمیق تر » ، کدام نوع رابطه میان عمل و جزاي آن
الف) تجسم عمل ب) تجسم روح ج) طبیعی د) قراردادي
19
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
26
آنچه انسان با خود به قیامت می برد، چیست؟ 79
« . باطن اعمالی است که اکنون در دنیا قابل مشاهده نیست » : پاسخ
20
79
هر عملی چند جنبه دارد؟ آنها را نوشته، با هم مقایسه نمایید.
،« جنبۀ باطنی » بعد از عمل از بین می رود اما ؛« جنبۀ ظاهري » .« باطنی » و « ظاهري » ؛ جنبه « دو » : پاسخ
هر انسانی باقی می ماند. بنابراین، هر عملی که ما در زندگی دنیوي انجام « روح » هرگز از بین نمی رود و در
به صورت زشت یا زیبا، لذّت بخش یا دردآور، مجسم « جهان آخرت » می دهیم، حقیقت و باطن آن عمل در
به عنوان پاداش یا « قیامت » می شود و انسان خود را در میان باطن اعمال خود می بیند. پس؛ آنچه در روز
ماست. « عین عمل » ، کیفر به ما داده می شود
21
79
به عنوان پاداش یا کیفر به ما داده می شود، چگونه است؟ با ذکر مثال توضیح « قیامت » آنچه در روز
کسی که مال یتیمی را به ناحق می خورد، اگر باطن و » به عنوان مثال ؛« . عین عمل ماست » : دهید. پاسخ
چهرة واقعی عمل او در همین دنیا برملا شود، همگان خواهند دید که او در حال خوردن { آتش } است اما
در دنیا این آتش آشکار نمی شود و هنگامی که وارد جهان آخرت می شود و پرده ها کنار می رود، حقیقت و
باطن عمل عیان و آشکار می گردد و آتش از درون او زبانه می کشد.
22
79 « إِنَّ الَّذینَ یأْکُلُونَ أَموالَ الْیتَامى ظُلْما إِنَّما یأْکُلُونَ فی بطُونهِم نَارا وسیصلَونَ سعیرًا »: آیۀ شریفۀ 10 نساء
اشاره دارد؟ « جزاي آن » و « عمل » به کدام نوع رابطۀ میان
پاسخ: رابطۀ سوم ( یعنی، تجسم خود عمل ).
23
79
براي تو ناچار هم نشینی خواهد بود که هرگز از تو جدا نمی گردد و با تو دفن می شود. آنگاه »
آن همنشین در رستاخیز با تو برانگیخته می شود و تو مسئول آن هستی. پس دقّت کن، هم نشینی که
: « . انتخاب می کنی، نیک باشد
الف) نصایح بالا، از زبان کدام معصوم نقل شده است؟ پاسخ: رسول خدا(ص)
انسان. « کردار » یا « عمل » : ب) آن همنشین، چه نام دارد؟ پاسخ
24
79
چرا رسول خدا(ص) به یکی از یاران خود نصیحت می کند که در انتخاب هم نشین(عمل) دقّت کند؟
خواهد بود و در غیر این صورت،موجب « انسش » باشد مایۀ « نیک » ، پاسخ: زیرا اگر هم نشین او
او می شود. « وحشت »
25
79
چه چیزي از اعمال، براي انسان نمایان می شود؟ « قیامت » در عرصۀ
نمایان می شود « خود عمل » پاسخ: تصویر اعمال انسان یا گزارشی از عمل وي، نمایش داده نمی شود؛ بلکه
خود را می بیند. « عین عمل » و هر کس
26
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
27
ردیف درس هشتم ( آهنگ سفر ) صفحه
تعیین می شود. صحیح غلط 86 « رفتار آنان در دنیا » 1 سرنوشت ابدي انسان ها بر اساس
هدف از خلقت انسان، چیست؟ 86
اوست. « رسیدن به مقام قرب » و « عبادت و بندگی خدا » : پاسخ
2
86
چه کسی در دنیا زندگی لذّت بخش و مطمئن و در آخرت رستگاري و خوشبختی ابدي را به دست
خواهد آورد؟ پاسخ: هر کس هدف عبادت و بندگی خدا و رسیدن به مقام قرب او را دریابد و زندگی خود را
در مسیر این هدف قرار دهد.
3
86
ما براي رسیدن به هدف بزرگ عبودیت خداوند و مقام قربی او، لازم است چگونه عمل کنیم؟
پاسخ:لازم است برنامه ریزي کنیم و قدم در راهی بگذاریم که پایان و سرانجامی زیبا داشته باشد و در راهی
قرار نگیریم که خود را گرفتار آتش دوزخ کرد.
4
86
براي گام گذاشتن در مسیر بندگی و اطاعت خدا و همچنین براي ثابت قدم ماندن در این راه،
شایسته است چه اقداماتی را انجام دهیم؟
پاسخ: 1) تصمیم و عزم براي حرکت 2) عهد بستن با خدا
3) مراقبت 4) محاسبه و ارزیابی
5
87
به سؤالات زیر پاسخ دهید:
است. « قصد » و « اراده » به چه معناست؟ پاسخ: به معناي « عزم » ( الف
می سازد. ( عملی- علمی ) « ...... » ، آنچه را که انتخاب کرده است ،« عزم » و « اراده » ب) آدمی با
است. صحیح غلط « یکسان » ، ج) عزم و ارادة انسا نها
است. ( سخت تر - آسان تر ) « ...... » باشد، رسیدن به هدف « قوي تر » د) هر قدر عزم
ه) دو مورد از آثار عزم قوي را نام ببرید.
پاسخ: 1) استواري بر هدف 2) شکیبایی و تحمل سختی ها براي رسیدن به آن هدف.
و) کارهاي بزرگ، عزم بزرگ می خواهد. صحیح غلط
ز) افرادي که عزم و ارادة ضعیف دارند را با صاحبان عزم قوي مقایسه نمایید.
پاسخ: آنان که عزم و ارادة ضعیفی دارند، در برابر تُند باد حوادث تاب نمی آورند و مشکلات راه آنان را به
عق بنشینی وادار می کند اما آنان که عزم قوي دارند، سرنوشت را به دست حوادث نمی سپارند و با قدرت به
سوي هدف قدم بر می دارند. ( داستان زندگی پیامبران و بزرگان دین، گواه این مدعاست. )
6
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
28
87
از موارد گام گذاشتن در مسیر بندگی و اطاعت خدا و همچنین براي ثابت قدم ماندن در این راه،
قدم دوم یعنی؛ ( عهد بستن با خدا ) را توضیح دهید.
شناخته و می خواهد در این مسیر قدم بگذارد، با ،« بندگی خداست » پاسخ: کسی که راه سعادت را که همان
خداي خود پیمان می بندد که آنچه را خداوند براي رسیدن به این هدف مشخص کرده است، انجام دهد
ساخته « رضایت خود » ما را قرین « راه سعادت » ، سازد. چقدر زیباست که خداوند « خشنود » و خداوند را
است.
7
87
خواهد بود؟ « ناخشنود » و چه زمانی از ما « خشنود » و « راضی » چه زمانی خدا از ما
گام برداریم؛ « در مسیر سعادت و خوشبختی خود » پاسخ: زمانی خدا از ما راضی و خشنود خواهد بود که ما
قدم برداریم. « به خود ظلم کنیم و در مسیر هلاکت خویش » و زمانی از ما ناخشنود خواهد بود که
8
88
دربارة عهد خود با خدا خوب است، دو پیشنهاد را انجام دهیم؛ آن ها را بنویسید.
پاسخ: اول: براي عهد بستن با خدا، بهترین زمان ها را انتخاب کنیم. بعد از نماز، شب هاي قدر و شب و یا
روز جمعه زمان هاي خوبی براي عهد بستن با خدا هستند.
دوم: عهد و پیمان خود را در زمان هاي معینی، مانند آخر هر هفته، آخر ماه یا شب هاي قدر هر سال، تکرار
کنیم تا استحکام بیشتر پیدا کند و به فراموشی سپرده نشود.
9
88
باقی ماندن بر پیمان خود با خدا و وفاي بر عهد، چه نتیجه اي را در پی دارد؟ شکستن پیمان چگونه
را به دنبال « شرمندگی در مقابل او » همچنین، شکستن پیمان « رضایت خدا را در پی دارد » : است؟ پاسخ
می آورد.
10
کرد؟ 88 « مراقبت » چرا از عهدي که ابتدا بسته می شود، مانند نوزاد تازه متولّد شده باید
« . تا با عهد شکنی، آسیب نبیند » : پاسخ
11
88
گذشت ایام، آفاتی در پی دارد و موجب از هم گسیختگی » : حدیث امام علی(ع) که در آن می فرمایند
با کدام یک از اقدامات مربوط به گام گذاشتن در مسیر بندگی و اطاعت « . تصمیم ها و کارها می شود
دارد؟ « ارتباط » ، خدا و ثابت قدم ماندن در این راه
« مراقبت » : پاسخ
12
88
کسی که عهد می بندد هر روز نیم ساعت قبل از طلوع آفتاب، از خواب برخیزد و پس از نماز صبح،
یک صفحه قرآن بخواند؛ باید مراقب چه چیزهایی باشد؟
« کارهاي دیگر، او را به خود مشغول نکند و این تصمیم خود را فراموش نکند » پاسخ: باید مراقب باشد که
« . عواملی را که سبب سستی در اجراي این تصمیم می شود، از سر راه بردارد » و نیز
13
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
29
است؟ 88 « محاسبه » چرا بعد از مراقبت، نوبت
پاسخ: تا میزان موفقیت و وفاداري به عهد، به دست آید و عوامل موفقیت یا عدم آن، شناخته شود.
14
88
بعد از محاسبه، اگر معلوم شود که در انجام عهد خود با خدا موفّق بوده ایم، چه کاري را خوب است
انجام دهیم؟چرا؟
«. سپاس و شکرگزاري خداوند؛ زیرا می دانیم که او بهترین پشتیبان ما در انجام پیمان هاست » : پاسخ
15
88
و
89
اگر پس از محاسبۀ خود، معلوم شود که سستی ورزیده ایم باید چه کاري را انجام بدهیم؟
پاسخ: باید خود را سرزنش کنیم و مورد عتاب قرار دهیم و از خداوند طلب بخشش کنیم و با تصمیم قوي تر
دوباره با خداوند عهد ببندیم و وارد عمل شویم. یادمان باشد که یک حسابرسی بزرگ در قیامت در پیش
داریم و اگر خودمان در اینجا به حساب خود نرسیم، در قیامت به طور ج دي اعمال ما را محاسبه خواهند کرد.
« . به حساب خود رسیدگی کنید، قبل از اینکه به حساب شما برسند » : پیامبراکرم(ص) فرمود
16
89
کارهاي خود را ارزیابی « هر شب » بهتر است چه زمانی به محاسبۀ خود بپردازیم؟پاسخ: بهتر است
نیز به حساب آن هفته، رسیدگی کنیم. همچنین، سالی یک بار برنامۀ سال خود « پایان هفته » کنیم و در
را مرور کنیم.
17
89
یکی از بهترین زمان هاي محاسبۀ سالانه، چه موقع است؟ چرا؟
تا بتوانیم بر اساس آن، تصمیم هاي بهتري براي « شب هاي قدر ماه مبارك رمضان است » : پاسخ
آینده بگیریم.
18
89
چه فرمود؟ «؟ چگونه »، از نظر امیرالمؤمنین علی(ع)، زیرك ترین انسان ها کیست؟ زمانی که سؤال شد
حساب بکشد.( یعنی، چون صبح تا شب به « بعد از مرگ » براي « عمل خود » و « از خود » پاسخ: کس یکه
اي نفس! امروز روزي که بر تو گذشت و دیگر باز » : کار و زندگی پرداخت، در شب به خود برگردد و بگوید
نمی گردد، خدا دربارة این روز از تو خواهد پرسید که آن را چگونه گذارندي و در آن چه کردي؟ آیا به یاد او
( « ... و سپاس از او بودي؟ آیا گره از کار فروبستۀ مؤمنی گشودي؟ آیا گرد غم از چهر ه اي زدودي؟ و
19
برترین اسوه ها، چه کسانی هستند؟ 91
« ( پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت ایشان (ع » : پاسخ
20
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
30
91
چرا براي حرکت در مسیر هدف، وجود اسوه و الگوهایی که راه را با موفقیت طی کرده و به مقصد
است؟ « بسیار ضروري » ، رسیده اند
پاسخ: زیرا وجود این الگوها؛ 1) به ما ثابت می کند که این راه، موفقیت آمیز است.
2) می توان از تجربۀ آنان استفاده نمود و مانند آنان عمل کرد.
به هدف رسید. « سریع تر » 3) از همه مهم تر؛ اینکه، می توان از آنان کمک گرفت و به دنباله روي از آنان
21
قرآن کریم، نیکوترین اسوه را چه کسی معرفی نموده است؟ 91
{ « . رسول خدا(ص)، براي شما نیکوترین اسوه است » : پاسخ: رسول خدا(ص) {قرآن کریم می فرماید
22
91
پیامبر اکرم (ص)، ما را به الگو گرفتن از چه کسانی دعوت کرده اند؟چرا؟
زیرا به عنوان انسان هایی برتر، مسیر زندگی خود را با موفقیت پیموده اند ؛« اهل بیت خویش » : پاسخ
و پیروي از آنان موجب رستگاري و نجات انسان می شود.
23
91
چگونه می شود انسان هاي بزرگی را که در حدود 1400 سال قبل زندگی » اگر از شما سؤال شود که
اسوه بودن آن بزرگان مربوط به اموري که به » : چه پاسخ خواهید داد؟ پاسخ « کرده اند، اسوه قرار داد
طور طبیعی و با تحولات صنعتی تغییر می کنند، نیست. وسایل حمل و نقل، وسایل خانه، امکانات شهري،
شکل و جنس پارچه ها و لباس ها از این قبیل اند. اسوه بودن در اموري است که همواره براي بشر خوب و
با ارزش بوده اند و با گذشت زمان، حتّی درك بهتري از آنها نیز به دست آمده است.
24
91
طبق نقل امام حسین(ع) از پدر گرامی خویش، رسول خدا(ص) در منزل، اوقات خویش را به چند
دسته تقسیم می کرد؟بنویسید.
1) قسمتی براي عبادت. 2) قسمتی براي اهل خانه. 3) قسمتی براي رسیدگی به ؛« سه قسمت » : پاسخ
کارهاي شخصی. ( سپس آن قسمتی را که به خود اختصاص داده بود، میان خود و مردم تقسیم م یکرد و
و مردم را به حضور می پذیرفت و به کارهایشان رسیدگی می کرد. )
25
از حدیث بالا ( 25 )، چه چیزي به دست می آید؟ 91
درس و الگویی همیشگی است که از حدیث بالا به دست می آید. ،« تقسیم زمان » و « برنام هریزي » : پاسخ
26
جزوه درس به درس دین و زندگی( 1) سال دهم، طرّاح جزوه: قاسم مندوانی، دبیر معارف اسلامی شهرستان شادگان
31
91
پیامبر(ص) یک انسان معصوم است؛چگونه می توان ایشان را اسوه قرار داد و مثل »: اگر سؤال شود
چه پاسخی باید بدهیم؟ « ؟ او عمل کرد
ما، ایشان را اسوة کامل خود قرار می دهیم؛ چون می دانیم که هر کاري که انجام داده،درست » : پاسخ
بوده و مطابق دستور خداوند بوده است. اما اسوه قرار دادن ایشان، به این معنا نیست که ما عین او
باشیم و در همان حد عمل کنیم، بلکه بدین معناست که در حد توان از ایشان پیروي کنیم و خود را به راه
« . و روش ایشان نزدیک تر کنیم
27
93
ممکن است زمان هرز رفته و تلف شده داشته باشد؟ « انسان » چرا در میان موجودات، فقط
است، می تواند با انتخاب صحیح به هدف هاي خود برسد و می تواند با عدم « مختار » پاسخ: زیرا موجودي
استفاده از این نعمت الهی، زمان هرز رفته و تلف شده داشته باشد؛ در حالی که موجودات دیگر از این
نعمت محروم اند.
28
است، چیست؟ 93 « اسوه » مقصود از این که رسول خدا(ص)، براي مسلمانان
نمود. « تبعیت » و از ایشان « می توان به راه او رفت » پاسخ: یعنی
29
32
+ نوشته شده در شنبه هجدهم دی ۱۳۹۵ ساعت 12:44 توسط علی احمدی
|
باسلام واحترام خدمت همکاران گرامی ودانش آموزان عزیز .مستدعی است با اراِیه نظرات مفید خود ما را همراهی فرمایید.باتشکر